Η προέλευση του Πάσχα!

Οι ημέρες του Πάσχα πλησιάζουν και λίγοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν την προέλευση αυτής της τόσο σημαντικής, για τους χριστιανούς, εορτής. Οι λόγοι; Από την μία οι χριστιανοί που αδιαφορούν να ενημερωθούν ακόμη και για τις σημαντικότερες εορτές της θρησκείας τους και από την άλλη, η ίδια η εκκλησία η οποία προσπαθεί να ξεχάσει κάποιες σκοτεινές πτυχές της ιστορίας της, οι οποίες ουκ’ ολίγες είναι. Έχουμε δηλαδή τις δύο γνωστές εκφράσεις: «έτσι τα βρήκα, έτσι θα πάω» και «περασμένα ξεχασμένα».

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Ο όρος Πάσχα προέρχεται από το αραμαϊκό pasha(=πάσχα) και το εβραϊκό pesah(=πεσάχ). Για κάποιους, η προέλευση του εβραϊκού όρου προέρχεται από τις αιγυπτιακές λέξεις pash που σημαίνει η ανάμνηση και pesah που σημαίνει το πλήγμα. Για την επιρροή άλλωστε των αρχαίων Ισραηλιτών και της Βίβλου γενικότερα από τους Αιγυπτίους, έχουν ειπωθεί πάρα πολλά, μεταξύ των οποίων και πέντε άρθρα σε αυτό το blog.

Η ρίζα του Πάσχα βρίσκεται σε γιορτές και ιεροτελεστίες της άνοιξης της προ-ισραηλιτικής εποχής, όταν οι ποιμένες των προϊστορικών χρόνων υπέβαλλαν αίτημα προστασίας του κοπαδιού τους από τον θεό (Έξ. 5:1 και 10:9). Η Βίβλος συσχετίζει το pesah με το ρήμα pasah που μεταξύ άλλων έχει τη σημασία του εκτελώ τελετουργικό χορό γύρω από τη θυσία (Γ’ Βασ. 18:21,26). Σύμφωνα πάντα με την Βίβλο, το Πάσχα, είναι το πέρασμα του θεού πάνω από τα σπίτια των Ισραηλιτών, ενώ έπληττε τα σπίτια των Αιγυπτίων (Έξ. 12:13,23,27 και Ησ. 31:5). Παρόλα αυτά, σε πολλά χωρία η ίδια η Βίβλος φαίνεται να αποκαλύπτει ότι η προέλευση του Πάσχα, είναι πολύ παλαιότερη της εποχής του Μωησή και της Εξόδου από την Αίγυπτο.

Αρχικά, το Πάσχα ήταν μια οικογενειακή εορτή. Εορταζόταν νύχτα, στην πανσέληνο της εαρινής ισημερίας, την 14η του μήνα Νισάν με προσφορά ενός νεαρού αρσενικού αρνιού ή κατσικιού (Εξ. 12:3-6), έτσι ώστε να ευλογηθεί από το θεό ολόκληρο το κοπάδι. Το αίμα του ως ένδειξη προστασίας, το έβαζαν στην είσοδο κάθε σπιτιού (Εξ. 12:7,22). Οι μετέχοντες στο δείπνο ήταν ντυμένοι, έτοιμοι για ταξίδι (Έξ. 12:8-11). Αυτά τα στοιχεία νομαδικής ζωής μας δείχνουν μια πολύ παλαιότερη προέλευση του Πάσχα, που θα μπορούσε να είναι η θυσία που ζήτησαν αργότερα οι Ισραηλίτες από τον Φαραώ ώστε να πάνε να γιορτάσουν στην έρημο (Έξ. 3:18, 5:1 εξ). Παρ’ όλα αυτά όμως, η έξοδος από την Αίγυπτο έδωσε στο Πάσχα την οριστική του σημασία.

Αξίζει τέλος να αναφέρουμε πως η πρώτη χριστιανική κοινότητα δεν περιείχε εορτές σε ετήσιο κύκλο. Το Πάσχα ήταν μία από τις πρώτες εορτές σε ετήσιο κύκλο που καθιερώθηκε σταδιακά στην πρώτη χριστιανική εκκλησία μετά τον 2ο αιώνα μ.Χ. Η εορτή στην αρχή τελούνταν μαζί με το εβραϊκό Πάσχα στις 14 Νισάν, δίνοντας όμως έμφαση στη σταύρωση παρά στην ανάσταση του Χριστού. Οι χριστιανικές εκκλησίες όμως με τα χρόνια θέλησαν να διακόψουν αυτό τον παραλληλισμό με την εβραϊκή γιορτή, μεταθέτοντας έτσι τον εορτασμό την πρώτη Κυριακή μετά τη 14η Νισάν.

Πηγή: «Εκκλησιαστική Ιστορία» – Βλασίου Φειδά, Εκδόσεις Διήγηση, Αθήνα, 2002