Γιατί είναι αυτονόητο να Πιστεύουμε;

Τι είναι αυτό που μας κρατά δέσμιους στην παράδοσή μας; Τι είναι αυτό που μας εμποδίζει να κρίνουμε την θρησκεία μας; Και γιατί αυτή μας η στάση έρχεται σε αντίθεση με την αρχαία ελληνική δημιουργία, της Δημοκρατίας, της αυτοθέσμισης κοινοτήτων;

Η ιδέα της δικαιοσύνης, η ιδέα της ισότητας, της ελευθερίας του λόγου κ.α. σήμερα θεωρούνται αν μη τι άλλο αυτονόητες.

Όμως αν κοιτάξουμε στην παράδοσή μας, έννοιες σαν κι αυτές ήταν παντελώς άγνωστες επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επί Βυζαντίου και Ρωμαϊκής Κυριαρχίας. Κι αν κοιτάξουμε τους θεσμούς υπό το πρίσμα της θρησκείας, θα αναγνωρίσουμε, ακόμη και σήμερα ως πηγή του λόγου, των θεσμών και της κοινωνίας, τα όρια του ορθού και του εσφαλμένου, αποκλειστικά στην εξωκοινωνική πηγή θέσμισης, που είναι ο Θεός.

Επομένως πως μπορούμε σήμερα να επικαλούμαστε την παράδοσή μας και συνάμα να μιλάμε για δημοκρατία, για δικαιοσύνη, ελευθερία του λόγου; Πως μπορούμε αλήθεια να είμαστε δέσμιοι στην θρησκευτική μας παράδοση, η οποία μας μετέφερε διαφορετικές αντιλήψεις; Αντιλήψεις που μας απαγορεύουν εν τέλει να κρίνουμε τι είναι σωστό και τι λάθος: Γιατί πολύ απλά δεν μπορούμε να έχουμε εμείς κρίση, παρά μόνο η ίδια η παράδοσή μας, τα ιερά κείμενα της θρησκείας μας και μόνο!

Πως είναι λοιπόν δυνατό να είμαστε υποστηριχτές μιας δημοκρατίας, μιας ελεύθερης κοινωνίας που τα όρια θέτουν οι ίδιοι οι πολίτες, και συνάμα μιας παράδοσης που αποφασίζει η εκκλησία για το ποιες θα είναι οι ελευθερίες, ποια τα δικαιώματα και ποίοι οι θεσμοί;

Αυτός ίσως ο καθορισμός των ορίων της κοινότητας είναι αυτό που απουσιάζει από την αρχαία ελληνική θρησκεία. Είναι αυτός ο καθορισμός που μας μπερδεύει σήμερα, μας κάνει αναποφάσιστους, διότι από την μία θεωρούμε ως ορθό την παράδοση του Ευαγγελίου, και από την άλλη μιλάμε για Δημοκρατία, που αποφασίζει ο ίδιος ο πολίτης για το ορθό. Από την μία έχουμε ανάγκη κάποιον ιεράρχη που θα μας καθοδηγεί, και από την άλλη μιλάμε για αυτονομία του ατόμου.

Που πρέπει λοιπόν να κοιτάξουμε; Ποια πρέπει να είναι η πηγή μας; Η πηγή της ίδιας της Αναγέννησης, η Αρχαία Αθηναϊκή Δημοκρατία, εκείνη που έθεσε τις βάσεις της δικαιοσύνης, της αυτονομίας, της ισότητας, ή η θρησκευτική μας παράδοσης, όπου είναι ρητά διατυπωμένες, η δικαιοσύνη, οι ελευθερίες του ατόμου και τα κοινωνικοπολιτικά όρια του καθενός μας;

Χριστιανισμός και Φιλοσοφία. Είναι η Ορθοδοξία Αληθινή;

«Να προσέχετε: Ίσως υπάρξει κάποιος που θα σας αρπάξει ως λεία του μέσω της φιλοσοφίας και της κενής απάτης σύμφωνα με την παράδοση των ανθρώπων, σύμφωνα με τα στοιχειώδη πράγματα του κόσμου και όχι σύμφωνα με τον Χριστό»

Απ. Παύλος -Προς Κολοσσαείς Επιστολή 2:8

Αυτή η δήλωση του Απ. Παύλου σίγουρα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα κείμενα αυτού του μπλογκ. Φυσικά, παραθέτοντας αυτό το χωρίο δεν θέλω να υποστηρίξω την άποψη του Απ. Παύλου. Παρόλα αυτά όμως, το παραπάνω χωρίο έρχεται σε αντίθεση όχι μονάχα με τους φιλοσόφους και τους άθεους, αλλά πρωτίστως με την ίδια την ιστορία της εκκλησίας.

Φυσικά, αυτή η δήλωση του Απ. Παύλου αποτέλεσε ουσιαστικά την βάση πάνω στην οποία στηρίχτηκε ο μετέπειτα φασιστικός και ανορθόδοξος ιερός πόλεμος των χριστιανών έναντι των εθνικών, έναντι της Ελλάδας και του πολιτισμού αυτής. Όμως, πριν ξεσπάσει αυτός ο πόλεμος, υπήρξε μια ιστορική αλληλοεπίδραση. Μια αλληλοεπίδραση που για τον Απ. Παύλο ήταν αδιανόητη!

Ο λόγος, για τον εξελληνισμό του χριστιανισμού. Σας παραθέτω λοιπόν μερικά αποσπάσματα από το βιβλίο ιστορίας που είχα στην Α Λυκείου, οι οποίες εξυμνούν ως κατορθώματα αυτά που η Αγία Γραφή καταδικάζει! Το βιβλίο έχει τον τίτλο «Η Πολιτισμική Προσφορά του Ελληνισμού -; Από την Αρχαιότητα ως την Αναγέννηση» εκδόσεις ΟΕΔΒ.

«Ελληνικό Πνεύμα και Χριστιανισμός αλληλοεπηρεάζονται, ύστερα από αψιμαχίες. Μέχρι το τέλος του 3ου αιώνα η μεγάλη σύνθεση Ελληνισμού – Χριστιανισμού είχε συντελεστεί» -σελ.207

«Οι απολογητές και οι Πατέρες της εκκλησίας επηρεάστηκαν περισσότερο από την Στωική φιλοσοφία και τον Νεοπλατωνισμό.» -σελ.210

«Ο Ιουστίνος εκπροσωπεί ένα νέο τύπο χριστιανού, όπου η πλατωνική φιλοσοφία αποτελεί τον άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέφονται οι σκέψεις του απολογητή. Επιπρόσθετα ο απολογητής Θεόφιλος θέτει τις βάσεις της τριαδικής θεολογίας στηριζόμενος κυρίως στην μελέτη των ελλήνων ιστορικών» -σελ.211,212

«Ο Ιγνάτιος με ελληνική επιχειρηματολογία και εικόνες εισάγει μια νέα διάσταση στα πράγματα και στην ζωή των Χριστιανών». -σελ.214

«Οι πρώτες καλλιτεχνικές απόπειρες ήταν διακοσμημένες με στοιχεία από τον ειδωλολατρικό ελληνικό ιδεώδες» -σελ.219

«Οι τέσσερις πατέρες της εκκλησίας του 4ου αιώνα (ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός, ο Μέγας Βασίλειος, ο επίσκοπος της Νύσσης Γρηγόριος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος), συνεισφέρουν στην χριστιανική σκέψη τη φιλοσοφική θεώρηση και την ελληνική καλλιέπεια, κατακτήσεις που είχαν πραγματοποιήσει με την σπουδή τους στους κόσμους της αρχαίας φιλοσοφίας, ιδιαίτερα της πλατωνικής και της ρητορικής» -σελ.240

Φυσικά υπάρχουν ακόμη πάρα πολλά παραδείγματα στο βιβλίο αυτό αλλά μου είναι λιγάκι δύσκολο να σας τα παραθέσω όλα. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο χριστιανισμός μεταλλάχτηκε προσαρμόζοντας την ελληνική φιλοσοφία στην θρησκεία. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η Αγία Γραφή δεν χρησιμοποιείται στην εκκλησία αλλά ούτε και από τους χριστιανούς. Διότι η εκκλησία σήμερα στηρίζεται στα πατερικά βιβλία της, κι αν γίνεται κάποια υποτυπώδη αναφορά σε εδάφια της Βίβλου, είναι για να κρατά τα προσχήματα! Αυτός δε είναι και ο λόγος της εμφάνισης τόσων εκατομμυρίων αιρέσεων στο ρου της ιστορίας.

Και όπως θα καταλάβατε άλλο επίδραση από το ελληνικό πνεύμα και άλλο το ελληνικό πνεύμα αυτό καθ’ αυτό. Διότι η χριστιανική Ελλάδα δεν αποτελεί την πολιτισμική συνέχιση του ελληνισμού. Όπως ακριβώς και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αν και υιοθέτησε πολλά στοιχεία από τους έλληνες, δεν αποτέλεσε την συνέχιση του πολιτισμού της πρώτης. Και αν πιστεύεται πως η Βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν ελληνική εξαιτίας της γλώσσας (η οποία παρεμπιπτόντως ήταν διαφορετική από την κλασσική αρχαία ελληνική γραφή και δεν την γνώριζε ο πολύς λαός) το βιβλίο μας δίδει την απάντηση: «η ελληνική γλώσσα αποτέλεσε το μέσο επικοινωνίας και εργαλείο της προσπάθειας για την διάδοση του λόγου του Χριστού σε οικουμενικά πλαίσια». Δηλαδή αν ο χριστιανισμός γεννιότανε στις ημέρες μας, θα χρησιμοποιούσε την αγγλική γλώσσα. Αυτά τα ολίγα επί του θέματος.

Κι έτσι για κλείσιμο διάλεξα ένα μικρό απόσπασμα του μυθιστορήματος «μ.Χ.», του συγγραφέα Βασίλη Αλεξάκη (εκδόσεις Εξάντας):

«Ο χριστιανισμός δεν συνεχίζει την αρχαιότητα, απλά την ακολουθεί όπως η νύχτα ακολουθεί τη μέρα. Η θεολογία αναιρεί τη φιλοσοφία. Η πρώτη απαντά σε όλα, ενώ η δεύτερη ξέρει κυρίως να ρωτά».

Νομίζω αυτά τα λόγια εξηγούν τα πάντα…

Γιατί δεν υπάρχει Θεός Σημασιολογικά;

«Αν υπάρχει Θεός δεν υπάρχω, κι αν υπάρχω δεν υπάρχει Θεός»*. Η έννοια αυτής μου της φράσης έγκειται στην ίδια την σημασία της λέξης «υπάρχω». Το ότι υπάρχω εγώ προσωπικά σημαίνει ότι υφίσταμαι ως ζωντανός οργανισμός. Αυτή η λέξη ως έννοια φτιάχτηκε από ανθρώπους και αφορά τον κόσμο που τους περιβάλλει -και σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να αποδοθεί στον Θεό. Αφενός μεν διότι ακόμη κι αν δεχθούμε την πιθανότητα ο Θεός να δημιούργησε τον υλικό κόσμο, αυτός παραμένει εκτός ύλης, εκτός νοητού και εκτός χρόνου και αφετέρου διότι οποιαδήποτε προσπάθεια του ανθρώπου να προσεγγίσει τον Θεό του, χρησιμοποιώντας ανθρώπινη ορολογία, περνά στα όρια της ειδωλολατρίας. Αν λοιπόν η έννοια της λέξης «υπάρχω» χρησιμοποιείτε από μέρους μας ώστε να υποδηλώσει την ίδια μας την ύπαρξη, θα είναι παράλογο και άτυπο να χρησιμοποιείται ταυτόχρονα και για τον Θεό. Κι αυτό διότι Θεός και Άνθρωπος ως έννοιες, βάσει της θεολογίας, είναι εκ διαμέτρου αντίθετες για τους λόγους που ήδη έχω προαναφέρει. Επομένως, δεν υπάρχει Θεός ούτε με την σημασιολογική έννοια της εν λόγω δήλωσης.

(*Αυτή η εγγραφή γράφτηκε με αφορμή ένα email που έλαβα προχθές όσον αφορά την εν λόγω δήλωσή μου, η οποία πιθανόν δεν έγινε κατανοητή από κάποιους αναγνώστες μου)

Τι είναι πραγματικά Όμορφο;

Πριν μερικά χρόνια καθώς ανέβαινα για τη γιορτή του Πρ. Ηλία στην κορυφή του Ταϋγέτου, γνώρισα έναν μεσήλικα άνδρα από την περιοχή της Μάνης. Λέγοντάς του λοιπόν ότι η πορεία ήταν μαγευτική εκείνος αποκρίθηκε απαντώντας μου: «Πράγματι, ο Θεός μας έπλασε έτσι ώστε στο κάθε τι να αναγνωρίζουμε το μεγαλειώδες έργο του». Οπότε κι εγώ του είπα: «Θεωρείς αλήθεια πως υπάρχει Θεός»; Εκείνος φυσικά κούνησε το κεφάλι του καταφατικά. Οπότε κι εγώ τον ξαναρώτησα: «Τι είναι αυτό που σε κάνει να θεωρείς ψέμα τα επιστημονικά ευρήματα της προϊστορικής αρχαιολογίας για τον άνθρωπο του Νεάντερταλ, την κλωνοποίηση, την εξέλιξη και τόσα άλλα;» Εκείνος με ένα ύφος σιγουριάς μου λέει «Μα δεν χρειάζομαι να ψάξω στα μονοπάτια της επιστήμης για να αντιληφτώ ότι υπάρχει Θεός».

Τότε πρόσεξα ότι φορούσε γυαλιά πρεσβυωπίας. Γυαλιά φορούσα όμως κι εγώ. Οπότε του λέω «Θεωρείς πως αυτό που βλέπεις είναι όμορφο. Όπως επίσης κι αυτό που βλέπω κι εγώ θεωρώ πως είναι όμορφο. Αυτό σημαίνει ότι αυτό που βλέπουμε και οι δύο είναι αληθινά όμορφο. Δώσε μου για μια στιγμή τα γυαλιά σου και πάρε τα δικά μου».

Ο άνδρας πράγματι έβγαλε τα γυαλιά του και μου τα έδωσε. Εκείνος φόρεσε τα δικά μου και εγώ τα δικά του. Μου λέει «πρέπει να έχεις πολύ μικρό βαθμό, διότι δεν βλέπω τίποτε». Κι εγώ του λέω «Μάλλον, διότι ούτε εγώ βλέπω καλά». Έτσι αλλάξαμε ζευγάρια γυαλιά παίρνοντας ο καθένας και πάλι τα δικά του. Οπότε του λέω. «Βλέπεις λοιπόν; Αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως πραγματικά ωραίο έχει να κάνει με τα δικά μας γυαλιά. Όχι με τα γυαλιά κάποιου άλλου. Για αυτό ποια η διαφορά του να γνωρίζεις την αλήθεια δίχως να έχεις εξετάσει το ψέμα; Αν δεν ξέρεις το ψέμα δεν μπορείς να υποστηρίξεις το αληθινό ως αληθινό. Έτσι δεν είναι»;

Ο κόσμος της γνώσης μπορεί να παρομοιαστεί με ένα όμορφο φυσικό τοπίο. Σε κάποιους αρέσουν τα δέντρα και σε άλλους τα ρυάκια. Άλλοι αρέσκονται στο να κόβουν όμορφα λουλούδια ενώ άλλους τους φέρνουν αλλεργία.

Αρχαία Ελληνική Θρησκεία – Ήταν Θρησκεία;

Δεν ήταν λίγες οι φορές που με προβλημάτισε η σκέψη ότι όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι ακολουθούν κάποιο θρησκευτικό δόγμα, αδιαφορώντας για την επιστήμη, την έρευνα και γενικότερα την σκέψη, το προνόμιο που μόνον ο άνθρωπος μπόρεσε να εκμεταλλευτεί επαρκώς. Από την άλλη πλευρά δεν ήταν λίγες οι φορές που έπεσα επάνω σε συζητήσεις και ειδησεογραφικά ρεπορτάζ που αφορούσαν την αναβίωση της αρχαίας ελληνικής θρησκείας, που σήμερα φαντάζει εκτός από πεπαλαιωμένη, μα και τελείως κωμική!

Σίγουρα δεν γνωρίζω ακόμη επαρκώς το όλο θέμα της θρησκείας, όπως και τα επιμέρους θέματα που αφορούν τόσο το χριστιανισμό όσο και το δωδεκαθεϊσμό -δωδεκαθεϊσμό όχι με την σύγχρονή του μορφή, αλλά με αυτή τη μορφή που μας επιτρέπει να διαμορφώσουμε μέσα από την μελέτη της ιστορίας μας.

Δεν ήταν λίγοι αυτοί που αναρωτήθηκαν, όσον αφορά την αρχαία ελληνική θρησκεία, το πως ένας λαός ο οποίος γέννησε την φιλοσοφία, την γεωμετρία και την τραγωδία, έμεινε δέσμιος μιας πολυθεϊστικής θρησκείας, η οποία εν τέλει δεν ταίριαζε με το επίπεδο διανόησης που είχαν καταφέρει οι αρχαίοι έλληνες. Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνούμε βέβαια, σε τέτοιου είδους προβληματισμούς, είναι η έννοια γενικότερα της θρησκείας, που ενίοτε σημασιολογικά παίρνει και την έννοια της πίστης, μιας πίστης σε ένα θεό, πίστης στο υπερφυσικό, το ιερό, αυτό που ο άνθρωπος για να μπορέσει να κατανοήσει θα πρέπει να το προσεγγίσει μόνο δια του προσωπικού του «θέλω».

Έτσι, πολλοί κριτικοί της αρχαίας ελληνικής θρησκείας, την κρίνουν από την θέση της σημερινής κοινωνίας, μιας κοινωνίας χριστιανικής και γενικότερα μονοθεϊστικής, η οποία είναι εξοικειωμένη με ιδέες όπως η γέννηση από μία παρθένο, η ανάσταση των νεκρών και η ζωή μετά τον θάνατο. Ιδέες που διόλου δεν ταιριάζουν με το επίπεδο της σύγχρονης διανόησης, επιστήμης και τεχνολογίας.

Αυτή σίγουρα η προσέγγιση, της κριτικής μιας αρχαίας θρησκείας με τα μέτρα και τα σταθμά του σύγχρονου χριστιανισμού, δεν μπορεί να αποτελέσει μια ουσιαστική κριτική στο όλο ζήτημα, παρά μόνον ίσως μια υποτυπώδη αντιπαράθεση, που και πάλι θα αντικατοπτρίζει καθαρά τις θέσεις αυτού που την παραθέτει, αυτού δηλαδή του οποίου υπερισχύει η άποψη.

Ο μόνος τρόπος για να κάνουμε μια ουσιαστική συζήτηση επάνω στο θέμα της αρχαίας ελληνικής θρησκείας, είναι να κρίνουμε την θρησκεία αυτή με τα μέτρα και τα σταθμά της τότε εποχής. Δηλαδή: Πως έβλεπαν οι αρχαίοι έλληνες -κατά προσέγγιση πάντοτε- την θρησκεία τους; Τι ρόλο έπαιζε η θρησκεία στην αρχαία κοινωνία; κ.τ.λ.

Ο Αριστοτέλης, συγγραφέας και φιλόσοφος των ύστερων χρόνων, παρατηρεί πως: «αν ένας εκ των φίλων απομακρυνθεί από τον άλλο για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως ο θεός από τον άνθρωπο, δεν είναι δυνατό να υπάρξει φιλία μεταξύ τους». Αυτή η τόσο απλά διατυπωμένη παρατήρηση του Αριστοτέλη έρχεται σε πλήρη αντίθεση όχι απλά με τον χριστιανισμό, ή τον ιουδαϊσμό για παράδειγμα, αλλά γενικότερα με την ευρύτερη έννοια του όρου θρησκεία (όπως τουλάχιστον ερμηνεύεται στις ημέρες μας). Κι αυτό γιατί ο κάθε χριστιανός, όπως κι ο κάθε μουσουλμάνος και γενικότερα ο κάθε σύγχρονος μονοθεϊστής πιστός της εκάστοτε θρησκείας, θέλει και νιώθει φίλος με τον θεό στον οποίο πιστεύει. Όμως, στην πραγματικότητα, ενώ ο πιστός αγαπά ειλικρινά και αυθόρμητα τον Θεό, ακόμη και αν πέσει επανειλημμένα σε αμαρτήματα που ο ίδιος γνωρίζει πως δεν τα επιθυμεί ο θεός του, συνεχίζει να τον αγαπά με τον ίδιο ζήλο, εν αντιθέσει με τον θεό, ο οποίος αγαπά κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, οι οποίες είναι ρητά διατυπωμένες στον θεόπνευστο λόγο του -την Βίβλο.

Έτσι λοιπόν, ένα από τα βασικά στοιχεία που προϋποθέτει μια θρησκεία ως θρησκεία, με την έννοια που της αποδίδουμε στις ημέρες μας, η φιλία του ανθρώπου με τον θεό, όχι μονάχα δεν συναντάτε στην αρχαία Ελλάδα αλλά θεωρείται και παράλογη για τον πιστό του παρελθόντος στο δωδεκάθεο.

Ένα άλλο στοιχείο που αφορά τον θεό ή τους θεούς γενικότερα των αρχαίων ελλήνων είναι αυτός ο διαχωρισμός μεταξύ των θεών και του ανθρώπου, αυτή η άπειρη απόσταση που τους διαχωρίζει στην μονοθεϊστική πίστη, η οποία δεν συναντάται αλλά και δεν νοείται να υπάρξει στους αρχαίους Έλληνες. Αν και οι θεοί στην αρχαία Ελλάδα είναι σαφώς ανώτεροι από τους θνητούς ανθρώπους, δεν ανήκουν σε κάποιον αντι-κόσμο εννοιολογικά, έξω από το νοητό σύμπαν και πέραν της ύλης που μπορούμε να αντιληφθούμε, εκτός χρόνου και τόπου όπως νοείται ο θεός με την ερμηνεία της σύγχρονης και καθαρά μονοθεϊστικής άποψης. Επομένως, ούτε αυτό το βασικό σημείο που προϋποθέτει μια θρησκεία ως θρησκεία εννοιολογικά, δεν υπάρχει στην αρχαία Ελλάδα.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που είπαν πως η αρχαία ελληνική θρησκεία, δεν ήταν θρησκεία. Και αν η κριτική αυτή γίνει από την σύγχρονη ματιά, που η ερμηνεία της λέξης έχει πάρει μια χριστιανική-μονοθεϊστική χροιά, τότε σίγουρα δεν μπορούμε να μιλάμε για «θρησκεία του δωδεκαθεϊσμού». Θεωρώ πως μία θρησκεία θα ήταν ωφέλιμη αν όπως ο αρχαίος δωδεκαθεισμός, δεν επέβαλε στους πιστούς να την ασπάζονται με την έννοια του «ο θεός σε έφτιαξε ελεύθερο να αποφασίσεις αν θα τον ακολουθήσεις, αλλά αν δεν τον ακολουθήσεις σημαίνει ότι δεν είσαι καλός, δεν αγαπάς, δεν, δεν, δεν …;» που πάντα καταλήγει στην γνωστή φράση «θα καταστραφείς από τον θεό», δηλαδή ακριβώς το άλλο άκρο της αγάπης, το άλλο άκρο της λογικής.

Ένας θεός, που είναι το άλλο άκρο της κριτικής και της σκέψης -ως σκέψη καθ’ αυτή, χωρίς περιθώρια αμφισβήτησης και διαλόγησης, που εν τέλει δεν συνάγουν με την ελευθερία που της αποδίδει η θεολογία της εκάστοτε μονοθεϊστικής θρησκείας.

Θεωρώ πως είναι εύκολο να κρίνεις την θρησκεία όσο αποτελείς μέρος αυτής. Διότι από την θέση αυτή τίποτε δεν διακρίνεται ως παράλογο και όλα φαίνονται λογικά. Διότι όλα στηρίζονται στον θεμέλιο λίθο που αποκαλείται «πίστη». Πίστη στο θεό, πίστη στο υπερφυσικό, πίστη στο θείον, πίστη εν τέλει σε αυτό που θέλω να πιστέψω. Όμως, υπάρχει μια λεπτομέρεια: Δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτή η προσέγγιση ως κριτική, ούτε ως ερμηνεία, παρά μόνον ως ένας τρόπος διαπίστευσης, ένας εσωτερικός μηχανισμός ο οποίος θα καθησυχάσει την συνείδηση του πιστού με αυτό που πραγματικά περιμένει και συνάμα θέλει να ακούσει.

Αυτή είναι κατά την γνώμη μου και η τελευταία διαφορά του δωδεκαθεϊσμού με την σύγχρονη έννοια της θρησκείας, ερμηνευμένη με την μονοθεϊστική αντίληψη. Είναι η διαφορά εκείνη που απάλλαξε τους αρχαίους έλληνες από τον φόβο των θεών. Διότι δεν τους επετράπη να πιστέψουν πως ήταν ο περιούσιος λαός των θεών, που αγαπούσαν οι θεοί αποκαλύπτοντάς τους την μοναδική αλήθεια! Είναι η διαφορά της συνειδητοποίησης του θανάτου, του γεγονότος ότι δεν θα υπάρχω, που το ερμηνεύω ως αποδοχή της αλήθειας -ως την πλέον μοναδική ερμηνεία για τον κόσμο, την κοινωνία και τον άνθρωπο. Διότι αυτές οι αντιλήψεις, όσο και αν ακούγονται ίσως πεπερασμένες, αποτελούν κατά την γνώμη μου την ψυχική πηγή των αρχαίων προγόνων μας για δημιουργία, για φιλοσοφία, για έρευνα επάνω στην επιστήμη και την τεχνολογία (μια τεχνολογία που δεν γνωρίζουμε, παρά ελάχιστα).

Είναι κατά την γνώμη μου η διαφορά που έγκειται μεταξύ αρχαίων και σύγχρονων πολιτισμών: η παραμέληση της μέγιστης σημαντικότητας, για εμένα της φύσης ως Φύσης, αφού ο ίδιος ο θεός διαβεβαιώνει στις μονοθεϊστικές θρησκείες πως ο άνθρωπος είναι το «αφεντικό» της φύσης, εν αντιθέσει με την πατροπαράδοτη θρησκεία των προγόνων μας που θεοποιούσε την φύση, τελώντας γιορτές, δείχνοντας με αυτό τον τρόπο τον σεβασμό του προς κάτι ανώτερο, που στην πραγματικότητα δεν του άνηκε, διότι ήταν πολύ μεγαλύτερο από τον άνθρωπο!

Όλες αυτές οι σκέψεις, λοιπόν, με κάνουν και αναρωτιέμαι: Μπορεί τελικά να θεωρηθεί θρησκεία τα πιστεύω και οι θεοί των προγόνων μας; Και αν ακόμη θεωρηθεί πως υπάρχει κάποια πτυχή της έννοιας της θρησκείας που εμπίπτει με την αρχαιοελληνική θρησκεία, μπορεί κανείς να παρομοιάσει τον πατροπαράδοτο δωδεκαθεϊσμό με αυτήν την σύγχρονη σέκτα που ξεπρόβαλε, λες και μέσα από τον τάφο της παράδοσης, και που θέλησε να εξομοιωθεί με τον ιστορικό δωδεκαθεϊσμό; Πιθανόν, αυτό το ερώτημα να αποτελέσει το θέμα μιας άλλης, μελλοντικής μου εγγραφής.

(Σε αυτό το άρθρο διατυπώνω προσωπικές μου απόψεις και σκέψεις
και σε καμία περίπτωση δεν θέλω να θίξω τα πιστεύω άλλων ανθρώπων).

Περί Ειδωλολατρίας στην Αρχαία Ελλάδα

« …Κάθε θρησκεία είναι αναγκαστικά ειδωλολατρική. Διότι κάθε θρησκεία οφείλει αναγκαστικά, προκειμένου να υπάρξει ως κοινωνικά θεσμισμένη θρησκεία, να δώσει μορφή σε ό,τι αυτή ονομάζει υπερβατικό …»

-Κορνήλιος Καστοριάδης Esprit 05-1982

Το να πεις ότι ο Θεός είναι λόγος αποτελεί φυσικά και αυτό μορφή ειδωλολατρίας. Η ίδια η Βίβλος κριτικάρει -από την Παλαιά Διαθήκη κιόλας, τις διάφορες μορφές ειδωλολατρίας, μεταξύ των οποίων και την ειδωλολατρία σε ξύλο. Πίστευαν πραγματικά οι άνθρωποι στα χρόνια του Ησαΐα ότι εκείνα τα κομμάτια ξύλου και πέτρας ήταν ο Θεός; Σίγουρα υπήρξαν κοινωνίες -ιδιαίτερα πρώιμες κοινωνίες, οι οποίες ταύτιζαν υλικά αντικείμενα με το θείον. Ως γνωστόν, μια από τις ποιο διαδεδομένες κατηγορίες των πατέρων της εκκλησίας ως προς την αρχαιοελληνική θρησκεία, ήταν και αυτή της ειδωλολατρίας. Αξίζει λοιπόν να εξετάσουμε δύο παραδείγματα:

Το παράδειγμα του Ιππόλυτου.

Ο Ιππόλυτος βρισκόμενος μπροστά στο άγαλμα της Άρτεμης, απευθύνεται προς τη θεά που κατεξοχήν λατρεύει, λέγοντάς την μια πολύ όμορφη φράση: «Βρίσκομαι μαζί σου και συζητώ με σένα, ακούω τη φωνή σου, μα δεν βλέπω το πρόσωπό σου».

-Ευριπίδης, Ιππόλυτος, 85-86

Ο Ιππόλυτος, μας λέει ο ποιητής, ακούει τη φωνή της Άρτεμης, ενώ στην πραγματικότητα γνωρίζουμε πως ένα άγαλμα δεν μιλάει. Από την άλλη πλευρά, ενώ βρίσκεται απέναντι από το άγαλμα και το βλέπει, αναφέρει πως δεν βλέπει το πρόσωπο της θεάς. Αυτό το θαυμάσιο παράδειγμα αποκαλύπτει πως το αθηναϊκό κοινό θεωρούσε απόλυτα αποδεκτή την άποψη ότι όταν βρισκόμαστε μπροστά στο άγαλμα του θεού, δεν βλέπουμε τον ίδιο το θεό. Προφανώς, φωνή είναι το νόημα, ο λόγος, η επικοινωνία με τη θεά. Και σίγουρα υπάρχουν πολλά περισσότερα παραδείγματα αυτού του είδους στην αρχαία ελληνική γραμματεία.

Ένα σύγχρονο παράδειγμα. Πόσο σύγχρονο είναι;

Ημέρες του Πάσχα διανύουμε και στο μυαλό μου τριγυρίζει η εικόνα του επιταφίου, με τους πιστούς να σκύβουν ευλαβικά πάνω από το εικόνισμα του Χριστού. Για τους περισσότερους χριστιανούς, το να προσκυνήσουν τον επιτάφιο, το να τον ακολουθήσουν από πίσω στην ενορία, το να παραβρεθούν στην έλευση του Αγίου φωτός το Μεγάλο Σάββατο είναι αυτό που πραγματικά γεμίζει δέος τις ψυχές τους. Και λογικό άλλωστε είναι, διότι ο άνθρωπος είναι έτσι φτιαγμένος από την φύση ώστε να απολαμβάνει και να χαίρεται περισσότερο τα υλικά πράγματα, παρά τα πνευματικά. Αυτή είναι η καταδικαστέα έννοια της ειδωλολατρίας για την οποία πιθανώς αδίκως κατηγορούμε τους προγόνους μας, μην μπορώντας να κρίνουμε τον ίδιο μας τον εαυτό.

Επίσης, ένα ακόμη τρανταχτό παράδειγμα, που έχει ειπωθεί και στις εφημερίδες παλαιότερα είναι αυτό του εικονίσματος της Τήνου. Όπου: «Εικονίσματα της Παναγίας πολλά, της Τήνου όμως μόνον ένα»!

Αλήθεια, τι είναι αυτό που κάνει το εικόνισμα της Παναγίας της Τήνου να είναι περισσότερο θαυματουργό από τα εκατοντάδες δεκάδες άλλα που υπάρχουν σε άλλα μέρη; Μήπως η Παναγία προτιμά το εν λόγω εικόνισμα για να βοηθάει τους πιστούς; Άλλο ένα σύγχρονο παράδειγμα ειδωλολατρίας, το οποίο περνάει πιθανώς απαρατήρητο.

Η προέλευση του Πάσχα!

Οι ημέρες του Πάσχα πλησιάζουν και λίγοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν την προέλευση αυτής της τόσο σημαντικής, για τους χριστιανούς, εορτής. Οι λόγοι; Από την μία οι χριστιανοί που αδιαφορούν να ενημερωθούν ακόμη και για τις σημαντικότερες εορτές της θρησκείας τους και από την άλλη, η ίδια η εκκλησία η οποία προσπαθεί να ξεχάσει κάποιες σκοτεινές πτυχές της ιστορίας της, οι οποίες ουκ’ ολίγες είναι. Έχουμε δηλαδή τις δύο γνωστές εκφράσεις: «έτσι τα βρήκα, έτσι θα πάω» και «περασμένα ξεχασμένα».

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Ο όρος Πάσχα προέρχεται από το αραμαϊκό pasha(=πάσχα) και το εβραϊκό pesah(=πεσάχ). Για κάποιους, η προέλευση του εβραϊκού όρου προέρχεται από τις αιγυπτιακές λέξεις pash που σημαίνει η ανάμνηση και pesah που σημαίνει το πλήγμα. Για την επιρροή άλλωστε των αρχαίων Ισραηλιτών και της Βίβλου γενικότερα από τους Αιγυπτίους, έχουν ειπωθεί πάρα πολλά, μεταξύ των οποίων και πέντε άρθρα σε αυτό το blog.

Η ρίζα του Πάσχα βρίσκεται σε γιορτές και ιεροτελεστίες της άνοιξης της προ-ισραηλιτικής εποχής, όταν οι ποιμένες των προϊστορικών χρόνων υπέβαλλαν αίτημα προστασίας του κοπαδιού τους από τον θεό (Έξ. 5:1 και 10:9). Η Βίβλος συσχετίζει το pesah με το ρήμα pasah που μεταξύ άλλων έχει τη σημασία του εκτελώ τελετουργικό χορό γύρω από τη θυσία (Γ’ Βασ. 18:21,26). Σύμφωνα πάντα με την Βίβλο, το Πάσχα, είναι το πέρασμα του θεού πάνω από τα σπίτια των Ισραηλιτών, ενώ έπληττε τα σπίτια των Αιγυπτίων (Έξ. 12:13,23,27 και Ησ. 31:5). Παρόλα αυτά, σε πολλά χωρία η ίδια η Βίβλος φαίνεται να αποκαλύπτει ότι η προέλευση του Πάσχα, είναι πολύ παλαιότερη της εποχής του Μωησή και της Εξόδου από την Αίγυπτο.

Αρχικά, το Πάσχα ήταν μια οικογενειακή εορτή. Εορταζόταν νύχτα, στην πανσέληνο της εαρινής ισημερίας, την 14η του μήνα Νισάν με προσφορά ενός νεαρού αρσενικού αρνιού ή κατσικιού (Εξ. 12:3-6), έτσι ώστε να ευλογηθεί από το θεό ολόκληρο το κοπάδι. Το αίμα του ως ένδειξη προστασίας, το έβαζαν στην είσοδο κάθε σπιτιού (Εξ. 12:7,22). Οι μετέχοντες στο δείπνο ήταν ντυμένοι, έτοιμοι για ταξίδι (Έξ. 12:8-11). Αυτά τα στοιχεία νομαδικής ζωής μας δείχνουν μια πολύ παλαιότερη προέλευση του Πάσχα, που θα μπορούσε να είναι η θυσία που ζήτησαν αργότερα οι Ισραηλίτες από τον Φαραώ ώστε να πάνε να γιορτάσουν στην έρημο (Έξ. 3:18, 5:1 εξ). Παρ’ όλα αυτά όμως, η έξοδος από την Αίγυπτο έδωσε στο Πάσχα την οριστική του σημασία.

Αξίζει τέλος να αναφέρουμε πως η πρώτη χριστιανική κοινότητα δεν περιείχε εορτές σε ετήσιο κύκλο. Το Πάσχα ήταν μία από τις πρώτες εορτές σε ετήσιο κύκλο που καθιερώθηκε σταδιακά στην πρώτη χριστιανική εκκλησία μετά τον 2ο αιώνα μ.Χ. Η εορτή στην αρχή τελούνταν μαζί με το εβραϊκό Πάσχα στις 14 Νισάν, δίνοντας όμως έμφαση στη σταύρωση παρά στην ανάσταση του Χριστού. Οι χριστιανικές εκκλησίες όμως με τα χρόνια θέλησαν να διακόψουν αυτό τον παραλληλισμό με την εβραϊκή γιορτή, μεταθέτοντας έτσι τον εορτασμό την πρώτη Κυριακή μετά τη 14η Νισάν.

Πηγή: «Εκκλησιαστική Ιστορία» – Βλασίου Φειδά, Εκδόσεις Διήγηση, Αθήνα, 2002

Το άγνωστο «Aγιον» Όρος!

Οι αρχαίοι Έλληνες αποίκησαν την χερσόνησο του Αγίου Όρους πολύ πριν εγκατασταθούν εκεί οι καλόγεροι, η οποία κατά τους αρχαίους χρόνους ονομάζονταν Ακτή. Ξέρουμε πως υπήρχαν πέντε πόλεις στην Ακτή: το Δίον, η Ολόφυξος, οι Ακροθώοι (εκεί όπου σήμερα βρίσκεται η Μονή Μεγίστης Λαύρας), οι Κλεωνές και η Θυσσός. Δυστυχώς, δεν γνωρίζουμε την ακριβή θέση των οικισμών αυτών. Εικάζεται πως οι πρώτες τρεις βρισκόντουσαν στην ανατολική πλευρά και οι άλλες δύο στην δυτική.

Ο Ηρόδοτος χαρακτηρίζει τη θάλασσα του Aθω «θηριωδεστάτη», μιας και το 492π.Χ. εκεί καταποντίστηκε ολόκληρος ο περσικός στόλος που είχε βάλει πλώρη για την Αθήνα υπό τον στρατηγό Μαρδόνιο. Χάθηκαν είκοσι χιλιάδες άνδρες και τριακόσια πλοία. Την εποχή των περσικών πολέμων η χερσόνησος αριθμούσε περί τις δέκα χιλιάδες κατοίκους. Πρέπει να έκαναν πολύ υγιεινή ζωή, μιας και σύμφωνα με τον Λουκιανό, ζούσαν εκατόν τριάντα χρόνια! Πολλοί από αυτούς ήταν Πελασγοί και Ετρούσκοι. Αν και ήξεραν ελληνικά, μιλούσαν κι άλλες γλώσσες, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη. Οι πλυθησμοί που ζούσαν στην Ακτή τιμούσαν τους ίδιους θεούς με την λοιπή Ελλάδα. Στο υψηλότερο σημείο του Aθω ορθώνονταν ένα άγαλμα του Δία, του οποίου η σκιά όταν έγερνε ο ήλιος λέγεται ότι άγγιζε τη Λήμνο. Οι πρώτοι κάτοικοι του Aθω λάτρευαν επίσης τη Δήμητρα, την Αφροδίτη, την Αρτέμιδα, τον Απόλλωνα και τον Ασκληπιό.

Κατά τον 4^ο αιώνα π.Χ. οι Αθηναίοι χάνουν τον έλεγχο της Χαλκιδικής, η οποία εντάσσεται στο βασίλειο της Μακεδονίας. Αργότερα, κατά τους πρώτους αιώνες της χριστιανικής εποχής, επιδεινώνεται συνεχώς η παρακμή της Χαλκιδικής: πέραν του ζυγού των Ρωμαίων δέχεται μαζικές εισβολές Σλάβων και Βουλγάρων. Οι επιπλέον ταλαιπωρίες από τους πειρατές εξηγούν γιατί εγκαταλείπεται σταδιακά ο πληθυσμός της χερσονήσου. Έτσι, κατά τον 5^ο αιώνα μ.Χ. δεν κατοικεί πλέον κανείς στις πόλεις της Ακτής. Υπάρχουν μόνον αγάλματα…

Σύμφωνα με την παράδοση, η Θεοτόκος επισκέφθηκε το Όρος, όταν, πλέοντες για την Κύπρο μαζί με τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστή, αναγκάστηκαν εξαιτίας μιας μεγάλης τρικυμίας, να προσορμιστούν στη θέση όπου αργότερα ιδρύθηκε η Μονή των Ιβήρων. Στην περιοχή τότε δεν υπήρχαν άλλοι οικισμοί παρά μόνον ο ναός του Απόλλωνος. Aλλες φήμες θέλουν την μονή των Ιβήρων να κατέλαβε τη θέση ενός ιερού του Ποσειδώνα. Κανείς δεν γνωρίζει την πραγματική αλήθεια.

Η Παναγία, σύμφωνα με την παράδοση, ενθουσιάστηκε με το τοπίο του Aθω και ζήτησε από τον Γεσουάχ να της δωρίσει τη χερσόνησο. Τότε η παράδοση αναφέρει ότι ακούστηκε η φωνή του Χριστού, που αφιέρωνε αιώνια τον Aθω στην Παναγία: «Έστω ο τόπος ούτος κλήρος σος και περιβόλαιον σον και παράδεισος, έτι δε και λιμήν σωτήριος των θελόντων σωθήναι».

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι παραδόσεις των μοναχών που θέλουν την Παναγία στην χερσόνησο του Aθω πηγάζουν στα απόκρυφα ευαγγέλια. Τα κείμενα εκείνα που επίσημα η Ορθοδοξία έχει αποκηρύξει ως ψεύτικα, αλλά αποτελούν συνάμα και την έγκυρη πηγή μιας ιστορικής παράδοσης 1200 χρόνων. Μιας παράδοσης, η οποία θέλει τη μισή πλάση του Θεού, που δεν κάνει διακρίσεις φύλου, καταγωγής, επαγγέλματος κ.λ., να αποκλείει εξ ολοκλήρου και δια παντός τις γυναίκες.

Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο στην Καθημερινή, το οποίο ανέφερε πως στο άνω τμήμα της κύριας όψης της τράπεζας της Μονής Μεγίστης Λαύρας στο Αγιο Όρος, βρίσκεται εντοιχισμένη μία μαρμάρινη αναθηματική ανάγλυφη πλάκα, στην οποία απεικονίζεται ένα τεράστιο αυτί εντός πλαισίου, πάνω από το οποίο υπάρχει εγχάρακτη η επιγραφή: «ΑΡΤΕΜΙΔΙ ΑΓΡΟΤΕΡΑ / ΝΕΒΡΙΣ ΕΠΙΤΑΓΗΝ / ΑΝΕΘΗΚΕΝ». Από τους χαρακτήρες εξάγεται το συμπέρασμα ότι η πλάκα ανήκει στην κλασική ελληνική περίοδο και χρονολογείται στον 4^ο με 5^ο αιώνα π.Χ. Ο Πολωνός ιστορικός τέχνης και ελληνιστής Ραφαήλ Λεβαντόφσκι, υποστηρίζει ότι η ενσωμάτωση της αναθηματικής πλάκας στο κέντρο του εικονογραφικού προγράμματος του Ευαγγελισμού δεν εξυπηρετεί μόνο διακοσμητικούς λόγους, αλλά σχετίζεται με την ερμηνεία του Ευαγγελισμού όπως παραδίδεται στις Απόκρυφες Γραφές, καθώς και με την αγιορείτικη παράδοση, σύμφωνα με την οποία οι αρχαιοελληνικές θεότητες παρέδωσαν στην Παναγία τον τόπο που έμελλε να γίνει το Περιβόλι Της.

Ο χριστιανισμός επεβλήθη δια της βίας από την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Αργότερα η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία διασχίστηκε στη δυτική και στην ανατολική (Βυζάντιο). Οι Βυζαντινοί αυτοί κατακτητές δεν άφησαν κανένα ίχνος των πέντε αρχαίων αποικιών της χερσονήσου. Καμία ανασκαφή, καμία πληροφορία, κανένα αρχαιολογικό εύρημα. Δεν γνωρίζουμε τίποτα για την προ χριστιανική παράδοση του Αθω. Κι αυτό γιατί πολύ απλά ο χώρος τους ανήκει. Ανήκει στους μοναχούς, ανήκει στην εκκλησία, ανήκει στην παράδοση. Μια παράδοση που μπόρεσε να κρατηθεί ζωντανή χάρις στην συνεργασία των μοναχών με τους εκάστοτε κατακτητές. Μεταξύ άλλων των Τούρκων, του Χίτλερ, της Χούντας κ.λ.

Πηγές:

1) Βασίλης Αλεξάκης: μ.Χ.

2) http://athos.edo.gr/modules.php?name=athos&file=anaxorites

3) http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_25/03/2006_178337

Είσαι υπερήφανος που είσαι Έλληνας; Γιατί;

Θα ήσουνα ποτέ υπερήφανος αν ο πατέρας σου ήταν ένας μεγάλος εφευρέτης; Ένας μεγάλος πολιτικός; Ή ένας μεγάλος επιστήμονας; Πιθανόν να απαντούσατε καταφατικά. Όμως ποιο είναι το κριτήριο που κάνει έναν κοινό άνθρωπο «μεγάλο»; Δεν είναι η κοινή αποδοχή ότι αυτός ο άνθρωπος, ο πατέρας μας για το εν λόγω παράδειγμα που έθεσα, ωφέλησε την πλειοψηφία της κοινωνίας;

Αν εσείς παρά την επιτυχή πορεία του πατέρας σας, δεν πράξετε απολύτως τίποτα, τα παιδιά σας πόσο υπερήφανα θα είναι; Για εσάς πιθανώς καθόλου. Για τον παππού τους όμως θα είναι! Επομένως, εσείς ως γιος δεν καταφέρατε τίποτα! Κανείς δεν ενδιαφέρεται για εσάς.

Έτσι και οι νεοέλληνες νιώθουν υπερήφανοι για το χθες, για την ιστορία των προγόνων τους. Δεν συνειδητοποιούν όμως ότι οι ίδιοι γράφουν την ιστορία της Ελλάδας για τις επόμενες γενεές. Νιώθουν υπερήφανοι, το συλλαμβάνω με το ταπεινό μου μυαλό ως, αποφυγή από την πραγματικότητα μιας ασήμαντης νεότερης ιστορίας της Ελλάδας, που δεν έχει να προσφέρει τίποτα στο παγκόσμιο σκηνικό.

Οι πρόγονοί μας προσέφεραν πολλά στον τομέα της σκέψης. Πολλά στον τομέα της φιλοσοφίας. Πολλά στον τομέα της επιστήμης. Κάθε μεγάλη ανακάλυψη έχει τις βάσεις της στην Αρχαία Ελλάδα. Γιατί εφόσον είμαστε οι απόγονοι αυτών των «μεγάλων» πεφωτισμένων προγόνων μας, εμείς είμαστε ασήμαντοι;

Ίσως γιατί αυτό που μάθαμε είναι να είμαστε απλά υπερήφανοι για κάτι που δεν είναι καθαρά δικό μας. Ίσως γιατί αρκεστήκαμε στο έτοιμο, χωρίς να αναζητήσουμε, χωρίς να γνωρίσουμε, χωρίς εν τέλει να ανακαλύψουμε το γιατί και το πώς οι πρόγονοί μας κατάφεραν τόσα πολλά, ενώ εμείς τίποτα.

Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί στην Ελλάδα θεμελιώθηκε η Δημοκρατία, γιατί συγκεκριμένα στην Αθήνα κι όχι σε κάποια άλλη πόλη της αρχαίας Ελλάδας, σε κάποια άλλη πόλη της Μεσογείου κ.ο.κ.;

Όπως συνειδητοποιείτε, έχουμε άγνοια στην ίδια μας την ιστορία! Άγνοια ίσως στα αίτια που οδήγησαν ώστε οι πρόγονοί μας να είναι οι «μεγάλοι» κι εμείς απλά οι «ασήμαντοι» απόγονοί τους.

Μας λείπει η σωστή παιδεία, η σωστή αντίληψη για τη θρησκεία. Η συνειδητοποίηση του ποιος είμαι και του τι δύναμη έχω σε ένα υποτιθέμενο δημοκρατικό πολίτευμα όπως το σημερινό.

Για αυτό νομίζω πως, πρέπει να κάμουμε να έρθει εκείνη η στιγμή, που οι απόγονοί μας θα είναι υπερήφανοι όχι μονάχα για την αρχαία Ελλάδα, μα κυρίως για εμάς, τους σημερινούς έλληνες. Διότι εμείς θα σπείρουμε την Ελλάδα του αύριο. Εμείς θα θέσουμε τις βάσεις της. Το ερώτημα λοιπόν είναι: Θα τις θέσουμε ή απλά θα μάθουμε στα παιδιά μας να είναι κι αυτοί υπερήφανοι για το ένδοξο παρελθόν μας;

Θέλουμε να παραδώσουμε την Ελλάδα, όπως την βρήκαμε; Στάσιμη;

Ο λόγος είναι καθαρά προσωπικά δικός σας. Εσείς αποφασίζεται για το αύριο. Από τον καθημερινό αγώνα για γνώση, για κριτική, για απόκτηση παιδείας. Εσείς αποφασίζεται με την ψήφο σας. Εσείς αποφασίζεται από τι πρόγραμμα θα δείτε στην τηλεόραση. Τι θετικό και τι αρνητικό σχόλιο θα κάνετε βλέποντας τις εξελίξεις να τρέχουν καθημερινά μέσα από τα δελτία ειδήσεων. Μέσα από το παράδειγμά σας. Τα παιδιά σας απλά θα πάρουν την σκυτάλη. Εσείς θα τους την δώσετε…

Γιατί δεν μπορεί να υπάρξει πίστη στην Επιστήμη;

Δεν ήταν λίγες οι φορές, που παραδεχόμενος το γεγονός ότι προσωπικά δε πιστεύω σε κάποιο Θεό, ρωτήθηκα αν πιστεύω τελικά στην επιστήμη. Κατανοώ πλήρως το προβληματισμό αυτών των ανθρώπων μιας και η ζωή τους στηρίζεται επάνω στο θεμέλιο λίθο που αποκαλείται «πίστη». Αν και παραδέχομαι λοιπόν πως ακολουθώ την επιστήμη, θεωρώ πως δε μπορεί να υπάρξει ποτέ «πίστη στην επιστήμη». Κι αυτό διότι οι ερμηνείες αυτών των δύο λέξεων αυτοαναιρούνται η μία από την άλλη.

Πιστεύω σημαίνει έχω πεποίθηση για κάτι το οποίο δέχομαι ως αληθινό. Κάτι το οποίο δεν γνωρίζω επακριβώς, επομένως δεν μπορώ και να είμαι σίγουρος αν είναι πράγματι αληθινό. Από την άλλη πλευρά επιστήμη σημαίνει η πλήρης και ακριβής γνώση ορισμένων πραγμάτων. Από τη στιγμή λοιπόν που ένας άνθρωπος ακολουθεί την επιστήμη, είναι σε θέση να γνωρίζει επακριβώς κάποια πράγματα. Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτό πεποίθηση, αφού οι απόψεις του είναι πράγματι αληθινές. Πίστη σε επιστημονικές θεωρίες θα μπορούσε να υπάρξει μόνο στις περιπτώσεις που αυτές δεν έχουν αποδειχθεί. Παραδείγματος χάριν όπως συμβαίνει με τις θεωρίες των «Μαύρων Τρυπών» κ.α.

Αν υποθέσουμε λοιπόν πως η ύπαρξη του Θεού είναι μια θεωρία, από την στιγμή που δεν υπάρχει απόδειξη για αυτή τη θεωρία, μπορεί κάλλιστα να την αποκαλέσουμε ως πίστη. Όμως, κανείς από εμάς δεν θα μπορούσε να πει πως «πιστεύω στη βαρύτητα». Διότι η βαρύτητα έχει τεκμηριωθεί από την επιστήμη και αποτελεί πλέον νόμο της φύσης για το σημερινό άνθρωπο.

Παρόμοια λοιπόν η επιστήμη σήμερα, περιλαμβάνοντας όλους της τους κλάδους, είτε έχει αποδείξει με νόμους, είτε έχει ενδείξεις, διατύπωσε πως ο άνθρωπος είναι αποτέλεσμα της εξέλιξης των ειδών. Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ειπωθεί ως «πίστη στην εξέλιξη των ειδών».

Το πρόβλημα λοιπόν της πίστης ή της μη πίστης σε κάτι έγκειται στη γνώση. Γνώση σημαίνει το να γνωρίζεις κάτι καλά. Για να το πετύχεις χρειάζεται συνεχής μελέτη και έρευνα. Αυτό εξηγεί γιατί η πλειοψηφία του κόσμου δε μπορεί να έχει γνώση επάνω στην επιστήμη. Αντίθετα, ο χώρος του Θεού, ο χώρος του μεταφυσικού δηλαδή, δε μπορεί να αποδειχθεί διότι πολύ απλά τα στοιχεία δεν επαρκούν ώστε ο μελετητής του να πάρει την απαραίτητη γνώση που χρειάζεται ώστε να τελέσει την αντίστοιχη έρευνα. Για αυτό και η πίστη στο Θεό είναι απαραίτητη προϋπόθεση κάποιου για να ισχυρισθεί πως είναι θρήσκος.

Το άρθρο αυτό πρεσβεύει προσωπικές μου απόψεις και σκέψεις. Για την ερμηνεία των λέξεων χρησιμοποίησα το «Ελληνικό Λεξικό Τεγόπουλος-Φυτράκης» εκδόσεων ΑΡΜΟΝΙΑ.