Χριστιανισμός και Φιλοσοφία. Είναι η Ορθοδοξία Αληθινή;

«Να προσέχετε: Ίσως υπάρξει κάποιος που θα σας αρπάξει ως λεία του μέσω της φιλοσοφίας και της κενής απάτης σύμφωνα με την παράδοση των ανθρώπων, σύμφωνα με τα στοιχειώδη πράγματα του κόσμου και όχι σύμφωνα με τον Χριστό»

Απ. Παύλος -Προς Κολοσσαείς Επιστολή 2:8

Αυτή η δήλωση του Απ. Παύλου σίγουρα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα κείμενα αυτού του μπλογκ. Φυσικά, παραθέτοντας αυτό το χωρίο δεν θέλω να υποστηρίξω την άποψη του Απ. Παύλου. Παρόλα αυτά όμως, το παραπάνω χωρίο έρχεται σε αντίθεση όχι μονάχα με τους φιλοσόφους και τους άθεους, αλλά πρωτίστως με την ίδια την ιστορία της εκκλησίας.

Φυσικά, αυτή η δήλωση του Απ. Παύλου αποτέλεσε ουσιαστικά την βάση πάνω στην οποία στηρίχτηκε ο μετέπειτα φασιστικός και ανορθόδοξος ιερός πόλεμος των χριστιανών έναντι των εθνικών, έναντι της Ελλάδας και του πολιτισμού αυτής. Όμως, πριν ξεσπάσει αυτός ο πόλεμος, υπήρξε μια ιστορική αλληλοεπίδραση. Μια αλληλοεπίδραση που για τον Απ. Παύλο ήταν αδιανόητη!

Ο λόγος, για τον εξελληνισμό του χριστιανισμού. Σας παραθέτω λοιπόν μερικά αποσπάσματα από το βιβλίο ιστορίας που είχα στην Α Λυκείου, οι οποίες εξυμνούν ως κατορθώματα αυτά που η Αγία Γραφή καταδικάζει! Το βιβλίο έχει τον τίτλο «Η Πολιτισμική Προσφορά του Ελληνισμού -; Από την Αρχαιότητα ως την Αναγέννηση» εκδόσεις ΟΕΔΒ.

«Ελληνικό Πνεύμα και Χριστιανισμός αλληλοεπηρεάζονται, ύστερα από αψιμαχίες. Μέχρι το τέλος του 3ου αιώνα η μεγάλη σύνθεση Ελληνισμού – Χριστιανισμού είχε συντελεστεί» -σελ.207

«Οι απολογητές και οι Πατέρες της εκκλησίας επηρεάστηκαν περισσότερο από την Στωική φιλοσοφία και τον Νεοπλατωνισμό.» -σελ.210

«Ο Ιουστίνος εκπροσωπεί ένα νέο τύπο χριστιανού, όπου η πλατωνική φιλοσοφία αποτελεί τον άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέφονται οι σκέψεις του απολογητή. Επιπρόσθετα ο απολογητής Θεόφιλος θέτει τις βάσεις της τριαδικής θεολογίας στηριζόμενος κυρίως στην μελέτη των ελλήνων ιστορικών» -σελ.211,212

«Ο Ιγνάτιος με ελληνική επιχειρηματολογία και εικόνες εισάγει μια νέα διάσταση στα πράγματα και στην ζωή των Χριστιανών». -σελ.214

«Οι πρώτες καλλιτεχνικές απόπειρες ήταν διακοσμημένες με στοιχεία από τον ειδωλολατρικό ελληνικό ιδεώδες» -σελ.219

«Οι τέσσερις πατέρες της εκκλησίας του 4ου αιώνα (ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός, ο Μέγας Βασίλειος, ο επίσκοπος της Νύσσης Γρηγόριος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος), συνεισφέρουν στην χριστιανική σκέψη τη φιλοσοφική θεώρηση και την ελληνική καλλιέπεια, κατακτήσεις που είχαν πραγματοποιήσει με την σπουδή τους στους κόσμους της αρχαίας φιλοσοφίας, ιδιαίτερα της πλατωνικής και της ρητορικής» -σελ.240

Φυσικά υπάρχουν ακόμη πάρα πολλά παραδείγματα στο βιβλίο αυτό αλλά μου είναι λιγάκι δύσκολο να σας τα παραθέσω όλα. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο χριστιανισμός μεταλλάχτηκε προσαρμόζοντας την ελληνική φιλοσοφία στην θρησκεία. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η Αγία Γραφή δεν χρησιμοποιείται στην εκκλησία αλλά ούτε και από τους χριστιανούς. Διότι η εκκλησία σήμερα στηρίζεται στα πατερικά βιβλία της, κι αν γίνεται κάποια υποτυπώδη αναφορά σε εδάφια της Βίβλου, είναι για να κρατά τα προσχήματα! Αυτός δε είναι και ο λόγος της εμφάνισης τόσων εκατομμυρίων αιρέσεων στο ρου της ιστορίας.

Και όπως θα καταλάβατε άλλο επίδραση από το ελληνικό πνεύμα και άλλο το ελληνικό πνεύμα αυτό καθ’ αυτό. Διότι η χριστιανική Ελλάδα δεν αποτελεί την πολιτισμική συνέχιση του ελληνισμού. Όπως ακριβώς και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αν και υιοθέτησε πολλά στοιχεία από τους έλληνες, δεν αποτέλεσε την συνέχιση του πολιτισμού της πρώτης. Και αν πιστεύεται πως η Βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν ελληνική εξαιτίας της γλώσσας (η οποία παρεμπιπτόντως ήταν διαφορετική από την κλασσική αρχαία ελληνική γραφή και δεν την γνώριζε ο πολύς λαός) το βιβλίο μας δίδει την απάντηση: «η ελληνική γλώσσα αποτέλεσε το μέσο επικοινωνίας και εργαλείο της προσπάθειας για την διάδοση του λόγου του Χριστού σε οικουμενικά πλαίσια». Δηλαδή αν ο χριστιανισμός γεννιότανε στις ημέρες μας, θα χρησιμοποιούσε την αγγλική γλώσσα. Αυτά τα ολίγα επί του θέματος.

Κι έτσι για κλείσιμο διάλεξα ένα μικρό απόσπασμα του μυθιστορήματος «μ.Χ.», του συγγραφέα Βασίλη Αλεξάκη (εκδόσεις Εξάντας):

«Ο χριστιανισμός δεν συνεχίζει την αρχαιότητα, απλά την ακολουθεί όπως η νύχτα ακολουθεί τη μέρα. Η θεολογία αναιρεί τη φιλοσοφία. Η πρώτη απαντά σε όλα, ενώ η δεύτερη ξέρει κυρίως να ρωτά».

Νομίζω αυτά τα λόγια εξηγούν τα πάντα…

Τι σημαίνει ο όρος «Ορθοδοξία»;

Ο όρος Ορθοδοξία είναι ένας σύνθετος όρος που αποτελείται από τις δύο ελληνικές λέξεις «ορθό» που σημαίνει «σωστό» και «δόξα» που σημαίνει «γνώμη». Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία η έννοια της λέξης «δόξα» έρχεται σε αντίθεση με την έννοια της λέξης «αλήθεια». Πρόκειται για μια βασική διαφορά τόσο στον τρόπο προσέγγισης όσο γενικότερα στις αντιθέσεις των δύο πολιτισμών, Βυζαντινού και Αρχαίου Ελληνικού, που αν και φαίνονται ίδιοι δεν είναι ίδιοι (=η δεύτερη μεγάλη αντίθεση της ελληνικής φιλοσοφίας μεταξύ του «φαίνεσθε» και του «είναι»). Αυτό δηλαδή που οι πρόγονοί μας διαχώριζαν από την αλήθεια ως έννοια αντίθετη, ακριβώς αυτό εμείς το δεχόμαστε ως την μόνη αλήθεια, που δεν χωρά κριτική και αμφισβήτηση.

Η προέλευση του Πάσχα!

Οι ημέρες του Πάσχα πλησιάζουν και λίγοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν την προέλευση αυτής της τόσο σημαντικής, για τους χριστιανούς, εορτής. Οι λόγοι; Από την μία οι χριστιανοί που αδιαφορούν να ενημερωθούν ακόμη και για τις σημαντικότερες εορτές της θρησκείας τους και από την άλλη, η ίδια η εκκλησία η οποία προσπαθεί να ξεχάσει κάποιες σκοτεινές πτυχές της ιστορίας της, οι οποίες ουκ’ ολίγες είναι. Έχουμε δηλαδή τις δύο γνωστές εκφράσεις: «έτσι τα βρήκα, έτσι θα πάω» και «περασμένα ξεχασμένα».

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Ο όρος Πάσχα προέρχεται από το αραμαϊκό pasha(=πάσχα) και το εβραϊκό pesah(=πεσάχ). Για κάποιους, η προέλευση του εβραϊκού όρου προέρχεται από τις αιγυπτιακές λέξεις pash που σημαίνει η ανάμνηση και pesah που σημαίνει το πλήγμα. Για την επιρροή άλλωστε των αρχαίων Ισραηλιτών και της Βίβλου γενικότερα από τους Αιγυπτίους, έχουν ειπωθεί πάρα πολλά, μεταξύ των οποίων και πέντε άρθρα σε αυτό το blog.

Η ρίζα του Πάσχα βρίσκεται σε γιορτές και ιεροτελεστίες της άνοιξης της προ-ισραηλιτικής εποχής, όταν οι ποιμένες των προϊστορικών χρόνων υπέβαλλαν αίτημα προστασίας του κοπαδιού τους από τον θεό (Έξ. 5:1 και 10:9). Η Βίβλος συσχετίζει το pesah με το ρήμα pasah που μεταξύ άλλων έχει τη σημασία του εκτελώ τελετουργικό χορό γύρω από τη θυσία (Γ’ Βασ. 18:21,26). Σύμφωνα πάντα με την Βίβλο, το Πάσχα, είναι το πέρασμα του θεού πάνω από τα σπίτια των Ισραηλιτών, ενώ έπληττε τα σπίτια των Αιγυπτίων (Έξ. 12:13,23,27 και Ησ. 31:5). Παρόλα αυτά, σε πολλά χωρία η ίδια η Βίβλος φαίνεται να αποκαλύπτει ότι η προέλευση του Πάσχα, είναι πολύ παλαιότερη της εποχής του Μωησή και της Εξόδου από την Αίγυπτο.

Αρχικά, το Πάσχα ήταν μια οικογενειακή εορτή. Εορταζόταν νύχτα, στην πανσέληνο της εαρινής ισημερίας, την 14η του μήνα Νισάν με προσφορά ενός νεαρού αρσενικού αρνιού ή κατσικιού (Εξ. 12:3-6), έτσι ώστε να ευλογηθεί από το θεό ολόκληρο το κοπάδι. Το αίμα του ως ένδειξη προστασίας, το έβαζαν στην είσοδο κάθε σπιτιού (Εξ. 12:7,22). Οι μετέχοντες στο δείπνο ήταν ντυμένοι, έτοιμοι για ταξίδι (Έξ. 12:8-11). Αυτά τα στοιχεία νομαδικής ζωής μας δείχνουν μια πολύ παλαιότερη προέλευση του Πάσχα, που θα μπορούσε να είναι η θυσία που ζήτησαν αργότερα οι Ισραηλίτες από τον Φαραώ ώστε να πάνε να γιορτάσουν στην έρημο (Έξ. 3:18, 5:1 εξ). Παρ’ όλα αυτά όμως, η έξοδος από την Αίγυπτο έδωσε στο Πάσχα την οριστική του σημασία.

Αξίζει τέλος να αναφέρουμε πως η πρώτη χριστιανική κοινότητα δεν περιείχε εορτές σε ετήσιο κύκλο. Το Πάσχα ήταν μία από τις πρώτες εορτές σε ετήσιο κύκλο που καθιερώθηκε σταδιακά στην πρώτη χριστιανική εκκλησία μετά τον 2ο αιώνα μ.Χ. Η εορτή στην αρχή τελούνταν μαζί με το εβραϊκό Πάσχα στις 14 Νισάν, δίνοντας όμως έμφαση στη σταύρωση παρά στην ανάσταση του Χριστού. Οι χριστιανικές εκκλησίες όμως με τα χρόνια θέλησαν να διακόψουν αυτό τον παραλληλισμό με την εβραϊκή γιορτή, μεταθέτοντας έτσι τον εορτασμό την πρώτη Κυριακή μετά τη 14η Νισάν.

Πηγή: «Εκκλησιαστική Ιστορία» – Βλασίου Φειδά, Εκδόσεις Διήγηση, Αθήνα, 2002

Το άγνωστο «Aγιον» Όρος!

Οι αρχαίοι Έλληνες αποίκησαν την χερσόνησο του Αγίου Όρους πολύ πριν εγκατασταθούν εκεί οι καλόγεροι, η οποία κατά τους αρχαίους χρόνους ονομάζονταν Ακτή. Ξέρουμε πως υπήρχαν πέντε πόλεις στην Ακτή: το Δίον, η Ολόφυξος, οι Ακροθώοι (εκεί όπου σήμερα βρίσκεται η Μονή Μεγίστης Λαύρας), οι Κλεωνές και η Θυσσός. Δυστυχώς, δεν γνωρίζουμε την ακριβή θέση των οικισμών αυτών. Εικάζεται πως οι πρώτες τρεις βρισκόντουσαν στην ανατολική πλευρά και οι άλλες δύο στην δυτική.

Ο Ηρόδοτος χαρακτηρίζει τη θάλασσα του Aθω «θηριωδεστάτη», μιας και το 492π.Χ. εκεί καταποντίστηκε ολόκληρος ο περσικός στόλος που είχε βάλει πλώρη για την Αθήνα υπό τον στρατηγό Μαρδόνιο. Χάθηκαν είκοσι χιλιάδες άνδρες και τριακόσια πλοία. Την εποχή των περσικών πολέμων η χερσόνησος αριθμούσε περί τις δέκα χιλιάδες κατοίκους. Πρέπει να έκαναν πολύ υγιεινή ζωή, μιας και σύμφωνα με τον Λουκιανό, ζούσαν εκατόν τριάντα χρόνια! Πολλοί από αυτούς ήταν Πελασγοί και Ετρούσκοι. Αν και ήξεραν ελληνικά, μιλούσαν κι άλλες γλώσσες, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη. Οι πλυθησμοί που ζούσαν στην Ακτή τιμούσαν τους ίδιους θεούς με την λοιπή Ελλάδα. Στο υψηλότερο σημείο του Aθω ορθώνονταν ένα άγαλμα του Δία, του οποίου η σκιά όταν έγερνε ο ήλιος λέγεται ότι άγγιζε τη Λήμνο. Οι πρώτοι κάτοικοι του Aθω λάτρευαν επίσης τη Δήμητρα, την Αφροδίτη, την Αρτέμιδα, τον Απόλλωνα και τον Ασκληπιό.

Κατά τον 4^ο αιώνα π.Χ. οι Αθηναίοι χάνουν τον έλεγχο της Χαλκιδικής, η οποία εντάσσεται στο βασίλειο της Μακεδονίας. Αργότερα, κατά τους πρώτους αιώνες της χριστιανικής εποχής, επιδεινώνεται συνεχώς η παρακμή της Χαλκιδικής: πέραν του ζυγού των Ρωμαίων δέχεται μαζικές εισβολές Σλάβων και Βουλγάρων. Οι επιπλέον ταλαιπωρίες από τους πειρατές εξηγούν γιατί εγκαταλείπεται σταδιακά ο πληθυσμός της χερσονήσου. Έτσι, κατά τον 5^ο αιώνα μ.Χ. δεν κατοικεί πλέον κανείς στις πόλεις της Ακτής. Υπάρχουν μόνον αγάλματα…

Σύμφωνα με την παράδοση, η Θεοτόκος επισκέφθηκε το Όρος, όταν, πλέοντες για την Κύπρο μαζί με τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστή, αναγκάστηκαν εξαιτίας μιας μεγάλης τρικυμίας, να προσορμιστούν στη θέση όπου αργότερα ιδρύθηκε η Μονή των Ιβήρων. Στην περιοχή τότε δεν υπήρχαν άλλοι οικισμοί παρά μόνον ο ναός του Απόλλωνος. Aλλες φήμες θέλουν την μονή των Ιβήρων να κατέλαβε τη θέση ενός ιερού του Ποσειδώνα. Κανείς δεν γνωρίζει την πραγματική αλήθεια.

Η Παναγία, σύμφωνα με την παράδοση, ενθουσιάστηκε με το τοπίο του Aθω και ζήτησε από τον Γεσουάχ να της δωρίσει τη χερσόνησο. Τότε η παράδοση αναφέρει ότι ακούστηκε η φωνή του Χριστού, που αφιέρωνε αιώνια τον Aθω στην Παναγία: «Έστω ο τόπος ούτος κλήρος σος και περιβόλαιον σον και παράδεισος, έτι δε και λιμήν σωτήριος των θελόντων σωθήναι».

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι παραδόσεις των μοναχών που θέλουν την Παναγία στην χερσόνησο του Aθω πηγάζουν στα απόκρυφα ευαγγέλια. Τα κείμενα εκείνα που επίσημα η Ορθοδοξία έχει αποκηρύξει ως ψεύτικα, αλλά αποτελούν συνάμα και την έγκυρη πηγή μιας ιστορικής παράδοσης 1200 χρόνων. Μιας παράδοσης, η οποία θέλει τη μισή πλάση του Θεού, που δεν κάνει διακρίσεις φύλου, καταγωγής, επαγγέλματος κ.λ., να αποκλείει εξ ολοκλήρου και δια παντός τις γυναίκες.

Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο στην Καθημερινή, το οποίο ανέφερε πως στο άνω τμήμα της κύριας όψης της τράπεζας της Μονής Μεγίστης Λαύρας στο Αγιο Όρος, βρίσκεται εντοιχισμένη μία μαρμάρινη αναθηματική ανάγλυφη πλάκα, στην οποία απεικονίζεται ένα τεράστιο αυτί εντός πλαισίου, πάνω από το οποίο υπάρχει εγχάρακτη η επιγραφή: «ΑΡΤΕΜΙΔΙ ΑΓΡΟΤΕΡΑ / ΝΕΒΡΙΣ ΕΠΙΤΑΓΗΝ / ΑΝΕΘΗΚΕΝ». Από τους χαρακτήρες εξάγεται το συμπέρασμα ότι η πλάκα ανήκει στην κλασική ελληνική περίοδο και χρονολογείται στον 4^ο με 5^ο αιώνα π.Χ. Ο Πολωνός ιστορικός τέχνης και ελληνιστής Ραφαήλ Λεβαντόφσκι, υποστηρίζει ότι η ενσωμάτωση της αναθηματικής πλάκας στο κέντρο του εικονογραφικού προγράμματος του Ευαγγελισμού δεν εξυπηρετεί μόνο διακοσμητικούς λόγους, αλλά σχετίζεται με την ερμηνεία του Ευαγγελισμού όπως παραδίδεται στις Απόκρυφες Γραφές, καθώς και με την αγιορείτικη παράδοση, σύμφωνα με την οποία οι αρχαιοελληνικές θεότητες παρέδωσαν στην Παναγία τον τόπο που έμελλε να γίνει το Περιβόλι Της.

Ο χριστιανισμός επεβλήθη δια της βίας από την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Αργότερα η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία διασχίστηκε στη δυτική και στην ανατολική (Βυζάντιο). Οι Βυζαντινοί αυτοί κατακτητές δεν άφησαν κανένα ίχνος των πέντε αρχαίων αποικιών της χερσονήσου. Καμία ανασκαφή, καμία πληροφορία, κανένα αρχαιολογικό εύρημα. Δεν γνωρίζουμε τίποτα για την προ χριστιανική παράδοση του Αθω. Κι αυτό γιατί πολύ απλά ο χώρος τους ανήκει. Ανήκει στους μοναχούς, ανήκει στην εκκλησία, ανήκει στην παράδοση. Μια παράδοση που μπόρεσε να κρατηθεί ζωντανή χάρις στην συνεργασία των μοναχών με τους εκάστοτε κατακτητές. Μεταξύ άλλων των Τούρκων, του Χίτλερ, της Χούντας κ.λ.

Πηγές:

1) Βασίλης Αλεξάκης: μ.Χ.

2) http://athos.edo.gr/modules.php?name=athos&file=anaxorites

3) http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_25/03/2006_178337

Γιατί ο άνθρωπος πιστεύει στο Θεό;

Εφόσον ο άνθρωπος είναι προϊόν της εξέλιξης των ειδών και εφόσον η λογική του δεν δημιουργήθηκε από κάποιον θεό, ποιος ο λόγος να πιστεύει «λανθασμένα» σε αυτόν τον θεό; Δεν θα έπρεπε η φύση να τον προστατεύσει και να τον ωθήσει προς την αθεΐα;

Η πίστη του ανθρώπου, ανεξαρτήτως αν μιλάμε για τον θεό ή όχι, διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει καθώς και από τις προσωπικές του εμπειρίες. Το ίδιο ερώτημα θα ίσχυε άλλωστε και στην περίπτωση του Θεού. Ποιος ο λόγος να βάλουμε ένα μικρό παιδί στον δρόμο του Θεού, αν υποθέσουμε ότι έχει δημιουργηθεί με την ανάγκη να πιστεύει σε αυτόν; Γνωρίζεται όμως, ότι δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα. Η ίδια η Αγία Γραφή νουθετεί τους γονείς να διδάξουν τον λόγο του Θεού από την βρεφική ηλικία. Αυτό μπορεί να παρομοιαστεί με έναν γονέα ο οποίος λέει στο παιδί του: «Μην πιάσεις την φωτιά διότι θα καείς». Αν το παιδί πιάσει την φωτιά και καεί, από την εμπειρία του πλέον θα θυμάται ώστε μην το ξανά κάνει. Αλλά συνήθως αρκεί η εμπειρία του γονιού που του το λέει. Διότι όλοι γνωρίζουμε πόσο «εύπλαστος» είναι ο εγκέφαλος ενός μικρού παιδιού τα πρώτα χρόνιας της ζωής του. Αυτό δηλαδή που θέλω να πω, είναι πως η λέξη Θεός πλάθεται σε ένα παιδί από μικρό, διότι πολύ απλά το παιδί υιοθετεί από τους γονείς του πολλά χαρακτηριστικά και απόψεις τους. Για αυτό είναι και δύσκολο αργότερα να αλλάξει αυτές τις αντιλήψεις. Ο μόνος τρόπος για να αλλάξει, όπως έχω πει και σε άλλο άρθρο, είναι από προσωπική εμπειρία. Αλλά ποιος έχει εμπειρία στον Θεό και ποιος είναι διαθέσιμος να ψάξει; Αυτή η ερώτηση μου θυμίζει την ερώτηση που είχα διαβάσει κάποτε όσον αφορά τις πεταλουδίτσες: «Γιατί οι πεταλουδίτσες το βράδυ πετούν προς την φωτιά; Μήπως ο Θεός τις έφτιαξε χαζές ώστε να θέλουν να αυτοκτονήσουν»; Αλλά η απάντηση δεν είναι αυτή, μιας και οι πεταλουδίτσες έχουν μάθει από την εμπειρίας τους να προσανατολίζονται από το φως του φεγγαριού και των άστρων στο σκοτάδι. Το φως της φωτιάς απλά τις αποπροσανατολίζει, ή αλλιώς τις μπερδεύει. Κάπως έτσι λοιπόν μπορεί να παρομοιαστεί και η αντίληψη του Θεού στον άνθρωπο.

Βίβλος και Σφαιρική Γη!

Αποτελεί απόδειξη ότι η Βίβλος είναι θεόπνευστη το γεγονός ότι αναφέρει την γη ως «σφαιρική»; Ας εξετάσουμε λίγο ιστορία.

Ησαΐας 40:22, «Αυτός είναι ο καθήμενος επί τον γύρον της γης».

Όλοι οι αρχαίοι λαοί, εκτός φυσικά από τον εκλεκτό λαό του Θεού, τους Εβραίους, δεν γνώριζαν ότι η γη είναι σφαιρική, ότι κινείται κ.λπ. Επειδή δεν γνώριζαν, ήταν πολύ φυσικό να υποστηρίξουν ότι η γη στηρίζεται σε κάτι το στέρεο. Δεν μπορούσε ο άνθρωπος να ξεφύγει όσο και αν με την φιλοσοφία είχε ανέβει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι η γη είναι δυνατόν να μην στηρίζεται. Γι’ αυτό οι αρχαίοι Έλληνες έλεγαν ότι η γη στηρίζεται πάνω στην πλάτη του Άτλαντα.

ΠΗΓΗ: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΓΩΝΙΑ

(http://www.gonia.gr/gonia.php?article=1188&PHPSESSID=09fcdb88772a3bcc7c56be30b22bde07)

Καταρχάς φίλοι μου, στο παρόν απόσπασμα φαίνεται καθαρά πως οι ορθόδοξοι δέχονται την Βίβλο ως επιστημονικό βιβλίο (!), δεχόμενοι κυριολεκτικά όσα αυτή αναφέρει στα βιβλία της. Επιπλέον φαίνεται πως οι Μύθοι του Αισώπου, από μύθοι, μετατραπήκανε για αυτούς ως οι «επιστήμες» των αρχαίων προγόνων μας (!). Επίσης, το «γύρον», που σημαίνει κύκλος, το μεταφράζουν ως σφαίρα. Και αναρωτιέμαι! Ακόμη και αν υποθέσουμε ότι ο Αίσωπος ήταν επιστήμονας (!), ο Άτλαντας τι κρατούσε στις πλάτες του; Μια επίπεδη γη; Και που αναφέρει η Αγία Γραφή ότι η γη κινείται;

Εφόσον οι Γραφές μιλούν κυριολεκτικά, τι εννοεί το παρακάτω εδάφιο της Γραφής;

Ησαΐας 66:1, «Ο ουρανός είναι ο θρόνος μου, και η γη το υποπόδιο των ποδιών μου».

Ας δούμε τι πραγματικά είπαν οι Αρχαίοι μας Πρόγονοι:

Αναξίμανδρος (6ος π.Χ. αιώνας) υπέθεσε ότι η Γη αιωρείται.

Πυθαγόρας (6ος π.Χ. αιώνας) υπέθεσε ότι η Γη είναι σφαιρική.

Φιλόλαος (5ος π.Χ. αιώνας) υπέθεσε ότι η Γη κινείται.

Δημόκριτος (5ος π.Χ. αιώνας) υπέθεσε ότι τα άστρα είναι ήλιοι.

Ηρακλείδης ο Ποντικός (388-315 π.Χ.) υπέθεσε ότι η Γη γυρίζει γύρω από τον άξονα της.

Αρίσταρχος ο Σάμιος (310-230 π.Χ.) υπέθεσε ότι η Γη και οι πλανήτες κινούνται γύρω από τον Ήλιο.

Ερατοσθένης (276-192 π.Χ.) πρώτος μέτρησε την περιφέρεια της Γης, παρατηρώντας τις διαφορετικές γωνίες των ηλιακών σκιών σε διαφορετικά γεωγραφικά πλάτη.

Αυτά φίλοι μου δεν είναι ούτε μύθοι, ούτε φιλοσοφίες! Είναι επιστημονικές διαπιστώσεις! Επιτέλους, πρέπει να υπερασπιστούμε την ιστορία μας! Την Ελληνική μας Ιστορία!

Που βρήκαν το φως αυτοί οι συγκεκριμένοι έλληνες επιστήμονες να που αυτά που είπαν; Μήπως ο Δίας τους έδωσε το φως;

Όλες αυτές οι διαπιστώσεις θάφτηκαν τον μεσαίωνα, διότι η εκκλησία ήθελε την γη στο κέντρο του σύμπαντος! Και τον ήλιο η εκκλησία τον ήθελε να κινείται γύρο από την γη! Και αν νομίζεται ότι βασίστηκαν οι θρησκευτικοί ηγέτες στον Αριστοτέλη διαβάστε και πάλι Βίβλο, όταν ο Θεός σταμάτησε τον ήλιο στη μέση του στερεώματος (και όχι την γη όπως λογικά θα έπρεπε να κάνει!) για να ολοκληρωθεί η θεάρεστη σφαγή!

Χριστός και Έλληνες

Εκ πρώτης αυτός ο τίτλος μας μοιάζει κοινός, γνωστός και απολύτως φυσιολογικός, ιδίως για εμάς τους Έλληνες. Παρ όλα αυτά, κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, οι δύο αυτές λέξεις, δηλαδή Χριστός και Έλληνες, αποτελούσαν δύο έννοιες αντίθετες! Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με ιστορική σειρά. Ποιος θεμελίωσε τον Χριστιανισμό, όπως τον ξέρουμε σήμερα; Μην βιαστείτε να απαντήσετε «ο Χριστός».

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟΝ: «ΚΗΡΥΞΕΤΕ ΠΑΣΑ ΤΗΝ ΓΗ» ΤΩΝ ΙΟΥΔΑΙΩΝ

Βίβλος. Το ιερό βιβλίο των Εβραίων. Στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχουν αμέτρητες αναφορές σε προφήτες, όπως ο Ησαΐας, ο Ηλίας και ο Δανιήλ, οι οποίοι κατά τον βίο τους χλευάστηκαν και πολλές φορές καταδικάστηκαν εις θάνατον για αυτά που έλεγαν. Φυσικά αυτοί που τους σκότωσαν δεν ήταν οι εθνικοί, αλλά οι ομόθρησκοι και ομοεθνείς τους, Ιουδαίοι. Μήπως αυτά που έλεγαν ήταν εσφαλμένα; Όχι, αντιθέτως, η Βίβλος αναφέρει εμμέσως πλην σαφώς πως καταδικάστηκαν επειδή διάγγειλαν την αλήθεια του Θεού.

Όλοι οι προφήτες, και λογικό άλλωστε είναι, μιλούσαν για το έθνος τους. Προσπαθούσαν να προστατεύσουν τις δώδεκα φυλές του Ιούδα από τους εξωτερικούς εχθρούς. Παρόλα αυτά, οι αρχαίοι εκείνοι άνδρες καταδικάστηκαν. Οι ίδιοι τους ήξεραν, πριν ανοίξουν το στόμα τους, ποια θα ήταν η κατάληξή τους. Σε ένα τέτοιο κλίμα λοιπόν γεννήθηκε και ο Ιησούς Χριστός.

Τα χρόνια που γεννήθηκε ο Ιησούς, οι Εβραίοι περίμεναν τον Μεσσία και λυτρωτή τους. Η διαφορές του Ιησού με τους προφήτες, όπως εξηγούν σήμερα οι Χριστιανοί ήταν: α) ο Χριστός ήταν ο γιος του Θεού εν αντιθέσει με τους προφήτες που απλά είχαν το πνεύμα του. β) το κήρυγμα του Ιησού απευθυνόταν σε όλους τους Χριστιανούς, σε όλους δηλαδή τους ανθρώπους που θα πίστευαν σε αυτόν, ανεξαρτήτως φυλής, γλώσσας ή εθνικότητας. Κατά τα άλλα, ο Ιησούς μοιάζει πολύ με τους προφήτες, στο ότι προφήτεψε το μέλλον της Ιερουσαλήμ (=καταστροφή) και στο ότι γνώριζε την τύχη του επί της γης (=σταύρωση).

Ας εξετάσουμε λοιπόν προσεκτικότερα την στάση του Ιησού απέναντι στους εθνικούς, για να δούμε και μόνοι μας ότι όντως, αυτός ο προφήτης δεν ήταν όπως και οι άλλοι, αλλά ήταν ο γιος του Θεού και στάλθηκε να διδάξει τόσο τους Εβραίους όσο και τους Έλληνες και τους Ρωμαίους κ.λ.π.

Ευαγγέλιο του Ματθαίου 10: 5-6

«Αυτούς τους δώδεκα απέστειλε ο Ιησούς, δίνοντάς τους τις εξής εντολές: Μην πάτε στο δρόμο των εθνών και μην μπείτε σε πόλη Σαμαρειτών, αλλά αντίθετα να πηγαίνετε στα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ».

Σε αυτά τα εδάφια φαίνεται καθαρά πως ο Ιησούς παρότρυνε τους μαθητές του να διδάξουν εκτός από τους Εβραίους (=χαμένα πρόβατα) και τους εθνικούς! Μάλιστα ο ίδιος ο Ματθαίος αφηγείται λίγο ποιο κάτω, στο κεφάλαιο 15 και στις παραγράφους 22-24, το σκηνικό, όταν μια εθνική (=Φοίνισσα) τον πλησίασε και τον παρακάλεσε προσκυνώντας τον για βοήθεια.

Οι μαθητές λυπήθηκαν την γυναίκα αυτή λέγοντας στον Ιησού: «Πες την να φύγει γιατί κραυγάζει πίσω μας».

Ο Ιησούς όμως ως θεόσταλτος την σπλαχνίστηκε και της είπε: «Δεν στάλθηκα για κανέναν παρά μόνον στα χαμένα πρόβατα του Ισραήλ. Δεν είναι σωστό να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλιά».
(Δείτε επίσης Μάρκος 7:25-27) Τώρα ποια ήταν τα παιδιά και πια τα σκυλιά πιστεύω να καταλάβατε.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΙΗΣΟΥΣ, ΕΝΑΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΘΑΥΜΑΤΟΠΟΙΟΣ!

Ο Ιησούς ήταν ένας θαυματοποιός. Αυτό τον κάνει να διαφέρει από τους προφήτες όπως Ησαΐα, Ηλία και Δανιήλ. Αλλά το γεγονός ότι έκανε θαύματα το κάνει να μοιάζει πολύ με τους άλλους, ψευδοπροφήτες κατά τους σημερινούς χριστιανούς, που γεννήθηκαν εκείνη την εποχή στον Ιούδα. Ο Ιησούς δεν ήταν ο μόνος που διαλαλούσε πως ήταν ο Μεσσίας*!

*=Ο Ιησούς πουθενά δεν είπε πως «είμαι ο Μεσσίας» αλλά όποτε τον ρωτούσαν έλεγε «εσύ είπες πως είμαι ο Μεσσίας».

Το ότι ο Ιησούς περπάτησε στην Ιουδαία ως πραγματικό πρόσωπο σήμερα θεωρείτε αδιαμφισβήτητο γεγονός, μιας και εφόσον τρεις ιστορικοί, εκ των οποίων οι δύο ήσαν εθνικοί, γράφουν για αυτόν. Οι μαρτυρίες τους από τους σημερινούς χριστιανούς θεωρούνται πραγματικές, εφόσον και οι τρεις τους είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν προσωπικά. Ο λόγος για:

1. Τον εβραίο Φλάβιο Ιώσηπο που γεννήθηκε το 37μ.Χ.
2. Τον ρωμαίο Κορνήλιο Τάκιτο που γεννήθηκε το 56μ.Χ.
3. Και τον Κάιο Πλίνιο που γεννήθηκε το 62μ.Χ.

Μόνο αυτοί οι τρεις άνδρες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τον Χριστό από κοντά. Κανείς άλλος. Τώρα σε ποια ζωή τον γνώρισαν, αυτό δεν μας το λένε οι Χριστιανοί.

Είναι σίγουρο, πως οι ιστορικοί αυτοί σε καμία περίπτωση δεν είδαν και δεν άκουσαν τον Χριστό αλλά είδαν και άκουσαν τους Χριστιανούς, και συγκεκριμένα τους οπαδούς του Παύλου.

Και αν νομίζεται πως θαύματα έκανε μόνο ο Ιησούς και οι υπόλοιποι ψευδοπροφήτες, δείτε το Ματθαίος κεφάλαιο 10:8 «[Πηγαίνετε] να θεραπεύεται αρρώστους, να εγείρεται νεκρούς, να καθαρίζεται λεπρούς, να εκβάλλετε δαίμονες». Επομένως, σαν τον δάσκαλο και οι μαθητές του. Σε τίποτα δεν διέφεραν. Τα ίδια λόγια, τα ίδια έργα. Πέθανε ένας, αναστήθηκαν δώδεκα!

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:

Ο Ιησούς ουδέποτε είπε πως οι Έλληνες, και γενικότερα οι εθνικοί, θα σωνόντουσαν. Αντιθέτως, τους παρομοίασε με σκυλιά, που προσπαθούσαν να φάνε το ψωμί των Εβραίων. Ο Παύλος όμως εισήγαγε μια νέα θεωρία. Εκτός από τους απανταχού Ιουδαίους, δέχθηκε και εθνικούς! Μάλιστα τους απάλλαξε από πολλές υποχρεώσεις όπως την τήρηση του Σαββάτου και την περιτομή (παρότι οι χριστιανοί λένε πως ο Ιησούς δεν κατήργησε τον μωσαϊκό νόμο αλλά τον εκπλήρωσε). Ο Παύλος, αν και δεν γνώρισε τον Ιησού, αν και ήταν εχθρός των Χριστιανών, ασπάστηκε την θρησκεία αυτή γιατί είδε το «φως του Κυρίου». Το ίδιο φως που αργότερα είδαν και οι ρωμαίοι αυτοκράτορες και υιοθέτησαν τον χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του κράτους.

Αλήθεια, ποιος σημερινός εβραίος δεν γνωρίζει την ιστορία του; Ποιος δεν ξέρει για τον Ισαάκ και τον Ιακώβ; Τον Νώε και τον Μωυσή; Τον Αδάμ και την Εύα; Όλοι οι Εβραίοι γνωρίζουν την Ιστορία τους καλά!

Ποιος έλληνας ξέρει ένα έργο του Πλάτωνα ή του Σωκράτη;

(=Τίτλο παιδιά, όχι τι λένε τα έργα τους, μόνο έναν τίτλο…)

Διδάσκει η Βίβλος την Ηθική;

Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο δεν έχουν διαβάσει ποτέ τους την Βίβλο, εκτός ίσως από μεμονωμένα εδάφια αυτής, όλοι τους θα συμφωνούσαν πως το ιερό βιβλίο του χριστιανισμού διδάσκει την ηθική. Σύμφωνα με τους χριστιανούς η Βίβλος διδάσκει την ηθική είτε άμεσα, διαμέσου των δέκα εντολών, είτε έμμεσα, παραθέτοντας το παράδειγμα κάποιου βιβλικού χαρακτήρα. Όμως, πόσο ηθικό θα μπορούσε να αποκαλείται ένα βιβλίο που γράφτηκε πριν από 2000 και πλέον χρόνια και που πέρασε από αμέτρητους αντιγραφείς, που πολλές φορές μας παρέχουν αντικρουόμενες πληροφορίες όσον αφορά την ηθική;

Το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας του Νώε

Η ιστορία του Νώε και της Κιβωτού είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στον χριστιανικό κόσμο. Αυτή η ιστορία όμως ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή και στον αρχαίο κόσμο. Έχει προέλθει από τον Βαβυλωνιακό μύθο του Ουταναπιστίμ και η αρχαία ελληνική εκδοχή της είναι αυτή του Δευκαλίωνα και της Πύρρας. Όμως ποιο είναι το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας του Νώε; Λόγω του ότι οι άνθρωποι έπεσαν στην εκτίμηση του Θεού, Αυτός τους έπνιξε όλους μαζί με τα παιδιά τους καθώς επίσης και όλα τα αθώα ζώα! Ακόμη και αν η ιστορία του Νώε είναι φανταστική (κάτι που ιστορικά είναι τεκμηριωμένο), ακόμη και αν δεν την ερμηνεύσουμε κατά κυριολεξία, σκεφτήκατε ποτέ το ηθικό της δίδαγμα;

Το ηθικό δίδαγμα της καταστροφής των Σοδόμων και των Γομόρρων

Όταν καταστράφηκαν τα Σόδομα και τα Γόμορρα, ο ανιψιός του Αβραάμ, ο Λωτ και η οικογένειά του επιλέχτηκαν από τον Θεό να σωθούν. Δύο αρσενικοί άγγελοι στάλθηκαν ώστε να προειδοποιήσουν τον Λωτ. Ο Λωτ φιλοξένησε τους δύο άντρες, αλλά λίγη ώρα αργότερα όλοι οι άντρες από τα Σόδομα συγκεντρώθηκαν έξω από το σπίτι του και ζητούσαν από τον Λωτ να τους παραδώσει, ώστε αυτοί να «συνευρεθούν» μαζί τους. Εκ’ πρώτης απορώ, πως μπορούσε ο Λωτ, ένας άνθρωπος του Θεού, να ζει σε ένα τέτοιο περιβάλλον (ομοφυλοφίλων!). Δεύτερον, ας δούμε τι απάντησε αυτός ο ευάρεστος στον Θεό άνθρωπος, αφού πρώτα ζήτησε την προστασία των δύο ανδρών αγγέλων: «Να, έχω δύο θυγατέρες, που δεν έχουν γνωρίσει άνδρα. Θα σας τις φέρω και κάντε τες ότι σας αρέσει. Μόνο τους ανθρώπους αυτούς μην τους κάνετε κάτι κακό&». Το ηθικό δίδαγμα λοιπόν μέχρις στιγμής είναι η θέση της γυναίκας και ο σεβασμός αυτής. Και εν τέλει ο Λωτ πιθανόν ξέχασε πως οι δύο άνδρες ήταν «άγγελοι», οι οποίοι μπορούσαν να απωθήσουν μόνοι τους τους εισβολείς. Οι κόρες του όμως βιάστηκαν ανηλεώς…

Αφού ο Λωτ και η οικογένειά του έφυγαν από τα Σόδομα, με εξαίρεση την γυναίκα του που έγινε στήλη άλατος, αυτοί κατέφυγαν στα βουνά. Καθώς λοιπόν τους έλειπε η ανδρική συντροφιά, οι δύο κόρες του Λωτ αποφάσισαν να μεθύσουν τον πατέρα τους ώστε να συνευρεθούν μαζί του. Ο Λωτ ήταν τόσο μεθυσμένος ώστε να μην καταλάβει ότι μπήκε στα σκεπάσματα των κοριτσιών του, αλλά όχι και τόσο μεθυσμένος ώστε να μην τις αφήσει έγκυο! Αν αυτή η προβληματική οικογένεια ήταν ότι καλύτερο είχαν να παρουσιάσουν τα Σόδομα τότε κατανοούμε αρκετά τους λόγους που οδήγησαν τον Θεό να καταστρέψει αυτές τις δύο πόλεις. Και φανταστείτε στις ημέρες μας να θεωρούσαμε τον Λωτ παράδειγμα ηθικής& (Μια εκπληκτικά όμοια ιστορία συναντούμε και στο βιβλίο των Κριτών, στο 19^ο κεφάλαιο)

Το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας του Αβραάμ

Ως γνωστόν ο Θεός διέταξε τον Αβραάμ να προσφέρει ολοκαύτωμα τον γιο του. Ο Αβραάμ λοιπόν υπακούοντας στο Θεό έκτισε θυσιαστήριο, το γέμισε με ξύλα, ώστε τα ανάψει φωτιά, και έδεσε εκεί τον γιο του. Με το που έπιασε στο χέρι του το φονικό μαχαίρι, ένας άγγελος εμφανίστηκε ενημερώνοντάς τον πως ο Θεός αστειευότανε και πως «έβαζε σε δοκιμασία την πίστη του». Κάθε σύγχρονος ηθικολόγος θα αναρωτιότανε, πως ένα παιδί θα μπορούσε να συνέλθει μετά από ένα τόσο φριχτό ψυχικό τραύμα; Διότι για τα σημερινά πρότυπα ηθικής αποτελεί παράδειγμα παιδικής κακοποίησης! Και όσον αφορά την στάση του Αβραάμ, αυτή αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη χρήση του επιχειρήματος της δίκης της Νυρεμβέργης: «Απλώς εκτελούσα διαταγές»! Κι όμως, αυτός ο μύθος είναι θεμελιακός για τις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες (οι μουσουλμανικές γραφές αναφέρουν απλά διαφορετικό γιο του Αβραάμ, τον Ισμαήλ). Μήπως η θυσία αυτή δεν είναι πραγματική, όπως υποστηρίζουν πολλοί θεολόγοι, αλλά συμβολική; Ποια είναι τέλος πάντων τα κριτήρια που κάνουν μια ιστορία φανταστική και όχι πραγματική; Μήπως η καλοσύνη του Θεού χάρισε την ζωή στον Ισαάκ την τελευταία στιγμή, όπως υποστηρίζουν μερικοί θεολόγοι; Τι να λεχτεί τότε για την ιστορία του Ιεφθάε ο οποίος έκανε τάμα στον Θεό, αν νικήσει στον πόλεμο να θυσιάσει σε ολοκαύτωμα αυτόν που θα έβγαινε πρώτος από την πόρτα του σπιτιού του (Κριτές κεφάλαιο 11). Τελικά νίκησε τους Αμμωνίτες, αλλά για κακή του τύχη, από το σπίτι του βγήκε πρώτη για να τον προϋπαντήσει με «τύμπανα και με χορούς», η μοναχοκόρη του! Ο Ιεφθάε αν και έσχισε τα ιμάτιά του, δεν μπορούσε να κάνει τίποτε, διότι προφανώς ο Θεός ανυπομονούσε για την θυσία της κόρης του! Για αυτό και σε αυτήν την περίπτωση ο Θεός δεν θεώρησε πρέπον να επέμβει& για να την σώσει, έστω και την τελευταία στιγμή!

Το ηθικό δίδαγμα του Μωυσή και της σφαγής των Μαδιανιτών

Στο βιβλίο των Αριθμών διαβάζουμε πως ο Θεός προέτρεψε τον Μωυσή να επιτεθεί στους Μαδιανίτες. Ο στρατός του Μωυσή λοιπόν έσφαξε όλους τους άντρες και έκαψε όλες τις πόλεις των Μαδιανιτών, αλλά χάρισε την ζωή στις γυναίκες και τα παιδιά. Αυτή η φιλεύσπλαχνη αυτοσυγκράτηση των στρατιωτών εξόργισε φυσικά τον Μωυσή, ο οποίος διέταξε να σφάξουν όλα τα αρσενικά παιδιά και τις γυναίκες που δεν ήταν παρθένες! Αλλά: «Όσα κορίτσια όμως δεν έχουν συνευρεθεί με άντρα αφήστε τα να ζήσουν για εσάς [τους στρατιώτες δηλαδή]» (Αριθμοί 31:18). Αφήνω λοιπόν το ηθικό παράδειγμα του Μωυσή να το κρίνεται μόνοι σας.

Επίλογος

Τα παραδείγματα είναι πάρα πολλά ακόμη και δεν αφορούν μονάχα την Παλαιά Διαθήκη. Και σίγουρα αυτές οι ιστορίες δεν ήταν παράλογες, από πλευράς ηθικής, στον αρχαίο Ισραήλ. Αλλά για τις ημέρες μας, που τα ηθικά πρότυπα έχουν αλλάξει, η Βίβλος δεν μας παρέχει στο σύνολό της παράδειγμα ηθικής. Όσο και να θέλουμε να ξεχωρίσουμε κάποια χωρία της Βίβλου που συμβαδίζουν με τα σημερινά πρότυπα ηθικής, δεν μπορούμε να ετεροτυφλούμε προς τρανταχτά παραδείγματα αυτής. Το γεγονός λοιπόν ότι τα πιο πάνω παραδείγματα δεν υιοθετούνται από τους σύγχρονους χριστιανούς, αποδεικνύει καθαρά πως τα πρότυπα ηθικής, τόσο των χριστιανών όσο και των μη χριστιανών (π.χ. Γκάντι) δεν πηγάζουν από την Βίβλο.

Πριν διαβάσετε λοιπόν την επόμενη φορά μια ιστορία της Βίβλου στο παιδί σας, σκεφτείτε το ηθικό δίδαγμα που θα του περάσετε!

Στο παρόν άρθρο χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες από το καταπληκτικό βιβλίο του «RichardDawkins - Η Περί Θεού Αυταπάτη» σ.σ. 263-277, εκδόσεις Κάτοπτρο και φυσικά από την Αγία Γραφή.

Είναι η Βίβλος Αιγυπτιακή Μυθολογία;

(α μέρος)

Ένα από τα βασικότερα στοιχεία που πρέπει να εξετάσει ένας σύγχρονος βιβλικός μελετητής είναι κάτω υπό ποιες συνθήκες συντάχθηκε η Βίβλος των εβραίων και πως δημιουργήθηκε αυτή η σχέση ανάμεσα στο Θεό και τον αρχαίο Ισραήλ. Εκτός λοιπόν από το γεγονός ότι το Ισραήλ ως έθνος άρχισε να δημιουργείτε στην Αίγυπτο, πριν από την Έξοδο, η σύγκριση της Βίβλου και των αρχαίων αιγυπτιακών μύθων σήμερα μας παρέχει μια αδιάψευστη απόδειξη της επιρροής των Ισραηλιτών από τους Αιγυπτίους.

Οι δύο πρώτες προτάσεις του βιβλίου της Γενέσεως περιγράφουν την κατάσταση του σύμπαντος πριν αρχίσει η Δημιουργία από τον εβραϊκό Θεό. Έτσι, καθώς διαβάζουμε την περιγραφή των πρώτων στίχων της Γένεσης, διακρίνουμε τέσσερα βασικά στοιχεία:

1. Μια γη και έναν ουρανό που καταλάμβαναν χώρο αλλά δεν είχαν σχήμα ή περιεχόμενο.

2. Σκοτάδι.

3. Μια υγρή άβυσσο, μέσα στην οποία υπήρχε άμορφος χώρος.

4. Έναν άνεμο που περιφερόταν πάνω από τα ύδατα (συμβολίζοντας το πνεύμα του Θεού).

Αυτά τα τέσσερα σημεία αντιστοιχούν επακριβώς σε αυτά που πίστευαν οι Αιγύπτιοι ιερείς στις Θήβες και στην Ερμούπολη. Η μόνη διαφορά είναι ότι οι Αιγύπτιοι ταύτιζαν το καθένα από αυτά τα τέσσερα στοιχεία με ένα ζεύγος αρσενικών και θηλυκών θεοτήτων, κάτι που στην εβραϊκή θεολογία ήταν απαγορευμένο. Το γεγονός λοιπόν ότι οι εβραίοι είχαν υιοθετήσει την αιγυπτιακή εκδοχή φαίνεται από την περιγραφή των πρώτων τεσσάρων ζευγών των αιγυπτιακών θεοτήτων και των στοιχείων που αυτές αντιπροσωπεύουν:

1. Χουκ και Χαουχέτ: άμορφος χώρος, η αδιαμόρφωτη φυσαλίδα μέσα στον ωκεανό.

2. Κουκ και Καουκέτ: το σκοτάδι πάνω στα ύδατα.

3. Νουν και Ναουνέτ: η αρχέγονη πλημμυρίδα, ο Ωκεανός.

4. Άμμων και Αμενέτ: ο αόρατος άνεμος.

Η μονοθεϊστική θεολογία των Εβραίων τους ανάγκασε να αποσυνδέσουν αυτά τα τέσσερα στοιχεία της φύσης από τις αιγυπτιακές θεότητες με τις οποίες ταυτίζονταν. Επιπλέον, η Γένεσης ακολούθησε την Θηβαϊκή παράδοση ότι ο πρωταρχικός Δημιουργός ήταν ο Άνεμος. Η μόνη διαφορά λοιπόν ανάμεσα στη Γένεση και στη Θηβαϊκή παράδοση είναι το όνομα Άμμων που για τους Εβραίους ονομάστηκε Ελοχίμ, περιγράφοντάς τον ως «ρούαχ», δηλαδή άνεμο.

Ίσως τελικά για αυτόν ακριβώς το λόγο η Γένεση στο 3:22 χρησιμοποιεί το «εμάς» αντί του «εμένα» αναφορικά με τον Θεό, παραπέμποντας σε ένα ζεύγος θεών κι όχι σε έναν μοναδικό Θεό όπως ίσως θα περίμενε ο μελετητής της Βίβλου.

(β μερος)

Στο πρώτο μέρος εξετάσαμε τα τέσσερα σημεία της Γένεσης που περιγράφουν την κατάσταση του σύμπαντος πριν αρχίσει η Δημιουργία και πως αυτά ταιριάζουν επακριβώς με αυτά που πίστευαν οι Αιγύπτιοι. Σε αυτό το σημείο θα δούμε πως ακόμη και το ότι ο Θεός άρχισε την δημιουργία με έναν λόγο, προέρχεται από τους αιγυπτιακούς μύθους περί δημιουργίας.

Η Γένεση μας πληροφορεί πως ο Θεός ξεκίνησε τη Δημιουργία ξεστομίζοντας μια εντολή να εμφανιστεί το φως. Η ιδέα όμως της δημιουργίας μέσω εντολών δεν συναντάται πουθενά αλλού εκτός από τους αιγυπτιακούς μύθους, στους οποίους έπαιζε μάλιστα βασικό ρόλο.

Οι Αιγύπτιοι πίστευαν στη δυνατότητα του λόγου να δημιουργεί και να ελέγχει το περιβάλλον και πολλά αιγυπτιακά κείμενα αναφέρουν ότι η Δημιουργία ξεκίνησε με προφορικές εντολές του Άμμωνα («εκείνος που μιλάει και αυτό που πρέπει να δημιουργηθεί δημιουργείται»). Παρόμοια κείμενα συναντούμε και για τον Φθα («έτσι σκέφτεται και διατάζει τι θέλει να υπάρξει»).

Όπως είδαμε λοιπόν και στο προηγούμενο άρθρο, σύμφωνα με την Θηβαϊκή εκδοχή περί δημιουργίας, ο Άμμωνας (ο Άνεμος) ξεκίνησε την δημιουργία με την μορφή των τεσσάρων στοιχείων και μετά εμφανίστηκε με την μορφή του Φθα (Δημιουργός) ο οποίος ξεστόμισε μια εντολή. Πρόκειται για την ίδια αλληλουχία με την Γένεση, με μόνη διαφορά, οι συγγραφείς της Γένεσης συγχώνεψαν τους δύο θεούς σε έναν, αφού σύμφωνα με την Θηβαϊκή άποψη τόσο ο Άμμων όσο και ο Φθα αποτελούσαν δυο μορφές της ίδιας θεότητας (κάτι δηλαδή σαν τον Ιησού και τον Πατέρα του).

Παρόμοια λοιπόν με την Γένεση (Γεν.1:3) και η Θηβαϊκή παράδοση θέλει στην Δημιουργία να εμφανίζεται πρώτα το φως. Διαβάζοντας το παρακάτω απόσπασμα από έναν ύμνο στον Άμμωνα παρατηρούμε πως το φως δημιουργήθηκε στην αρχή της Δημιουργίας και μάλιστα, εμφανίστηκε πριν ακόμη υπάρξει η ημέρα, όπως δηλαδή αναφέρει και η Βίβλος (Γεν.1:4-5):

«Εκείνος [Άμμων] που δημιουργήθηκε στην αρχή του χρόνου όταν δεν είχε δημιουργηθεί κανένας θεός, όταν εσύ [Άμμων-Ρα] άνοιξες τα μάτια σου για να τους δεις και όλοι φωτίστηκαν με το βλέμμα των ματιών σου, όταν η ημέρα δεν είχε δημιουργηθεί ακόμα».

Σύμφωνα με την Θηβαϊκή παράδοση ο Φθα έδωσε εντολή να δημιουργηθεί ο θεός Ατούμ, ο Ηλιουπολίτης θεός που συμβόλιζε το πρωταρχικό φως, κάτι που φυσικά στη Γένεση αφαιρέθηκε περιγράφοντας απλά την εμφάνιση του φωτός.

Και αυτό το στοιχείο λοιπόν αποδεικνύει την υιοθέτηση της αιγυπτιακής μυθολογίας και την ενσωμάτωσή της στη Βίβλο.

(γ μερος)

Ένα τρίτο στοιχείο που αποδεικνύει πως η Γένεση προήλθε από αιγυπτιακούς μύθους φαίνεται από το ότι ο Θεός εμφάνισε ένα στερέωμα από τον αρχέγονο ωκεανό. Όμως, το γεγονός ότι το στερέωμα αυτό ονομάστηκε «ουρανός» έρχεται σε αντίφαση τόσο με την ίδια την Γένεση όσο και με τους αιγυπτιακούς μύθους. Ας δούμε λοιπόν γιατί συνέβη αυτό.

Σύμφωνα με την Γένεση ο Θεός έκανε να εμφανισθεί αυτό το στερέωμα εν μέσω του ύδατος, χωρίζοντας με αυτό τον τρόπο το νερό πάνω από το στερέωμα από το νερό κάτω από το στερέωμα (Γεν.1:6-7).

Σε όλους τους αιγυπτιακούς μύθους μετά την πρώτη εμφάνιση του φωτός, ο δημιουργός θεός έκανε να αναδυθεί ένα βουνό από τον αρχέγονο ωκεανό, ένα στερέωμα δηλαδή με όλη την σημασία της λέξης, όπου σύμφωνα με την αιγυπτιακή άποψη διαχώριζε τα αρχέγονα ύδατα σε ύδατα επάνω και ύδατα υποκάτω. Δεν πρέπει να ξεχνούμε πως οι Αιγύπτιοι θεωρούσαν τον ουρανό μία υδάτινη οδό μέσα από την οποία ταξίδευε ο θεός-ήλιος Ρα επάνω στην ηλιακή του λέμβο.

Όσον αφορά τώρα το γεγονός ότι ο Θεός ονόμασε το στερέωμα «ουρανό» (Γεν.1:8), αυτό οφείλεται σε σύγχυση των συγγραφέων της Γένεσης, σύγχυση που προκλήθηκε εξαιτίας της παράλειψης των αιγυπτιακών θεοτήτων από την ιστορία τους. Διότι εφόσον το «στερέωμα» της Γένεσης διαχώριζε τα επάνω ύδατα (=ουρανό) από τα κάτω ύδατα (=θάλασσα), δεν θα μπορούσε να ταυτιστεί με κανένα από τα δύο αυτά στοιχεία. Δεν θα μπορούσε δηλαδή αυτό το «στερέωμα» να είναι ούτε η θάλασσα αλλά ούτε και ο ουρανός.

Οι συγγραφείς της Γένεσης πιθανόν δεν γνώριζαν την αρχική αιγυπτιακή ιστορία που ήθελε το στερέωμα να είναι ένα αρχέγονο βουνό. Κι αυτό γιατί σύμφωνα με τον αιγυπτιακό μύθο τα ουράνια ακουμπούσαν πάνω σε έναν θόλο, τον οποίο κρατούσε ο θεός Σου, γιος των ουρανών και της γης και οι αιγύπτιοι τον παρουσίαζαν να κρατάει τα ουράνια ψηλά από την γη. Οι εβραίοι πίστευαν παρόμοια, ότι πρέπει να υπάρχει μια σκληρή επιφάνεια η οποία κρατά τα ουράνια, αλλά ως μονοθεϊστές δεν μπορούσαν να δεχτούν ότι ο ουρανός ήταν ξεχωριστή θεότητα. Για αυτό μεταμόρφωσαν την αιγυπτιακή θεότητα του ουρανού στα ίδια τα ουράνια.

(δ μέρος)

Η σύναξη των υδάτων από τον Θεό κατά την τρίτη ημέρα της δημιουργίας και η εμφάνιση της βλάστησης πριν από αυτήν του ήλιου είναι δύο ακόμη στοιχεία που παραπέμπουν στον αιγυπτιακό μύθο περί Δημιουργίας. Σύμφωνα με τον αιγυπτιακό αυτό μύθο, η συγκέντρωση των υδάτων αναφέρεται στον Νείλο, τον σημαντικότερο ποταμό της Αιγύπτου.

Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του Νείλου ήταν η ετήσια υπερχείλισή του, που παρείχε στους κατοίκους εύφορη καλλιεργήσιμη γη. Επιπλέον το ποτάμι έβριθε ψαριών, πουλιών και ζώων παρέχοντας πρόσθετη τροφή, ενώ παράλληλα δια μέσου αυτού, οι Αιγύπτιοι είχαν πρόσβαση σε όλες τις μεγάλες πόλεις κατά μήκος και κοντά στις όχθες του ποταμού. Όπως γίνεται κατανοητό, ο σημαντικότατος αυτός ρόλος του Νείλου στην ζωή της Αιγύπτου παρείχε μεγάλο μέρος και στο σκηνικό της Αιγυπτιακής Μυθολογίας.

Καθώς λοιπόν το ετήσιο πλημμύρισμα του Νείλου δημιουργούσε κατ’ αυτόν τον τρόπο ζωή, οι Αιγύπτιοι φαντάστηκαν μια αρχική παγκόσμια πλημμυρίδα που δημιούργησε τη ζωή.

Καθώς τα νερά της πλημμυρίδας αποτραβιόνταν πίσω στη λεκάνη του Νείλου, άφηναν μεγάλους όγκους εύφορης γης. Οι Αιγύπτιοι φαντάστηκαν έναν αρχικό λόφο να αναδύεται από τα νερά ενός αρχέγονου κατακλυσμού, νερά τα οποία στην συνέχεια συγκεντρώθηκαν σε ένα ποτάμι (βάσει του κειμένου της Σαρκοφάγου 76).

Επίσης, μιας και εξετάζουμε τα γεγονότα της δεύτερης και τρίτης ημέρας της Δημιουργίας, έναν ακόμη στοιχείο της επιρροής της Γένεσης από τους αιγυπτιακούς μύθους αποτελεί το γεγονός ότι η βλάστηση εμφανίστηκε πριν από τον ήλιο.

Αν και από επιστημονική άποψη θεωρείται αδύνατη η εκδοχή της Γένεσης, δηλαδή πριν από την εμφάνιση του ηλίου να βλάστησε η γη, ωστόσο και αυτή η εκδοχή φαίνεται πως ταιριάζει με την αιγυπτιακή παράδοση.

Σύμφωνα με την αιγυπτιακή «Βίβλο των Νεκρών», περ. 79:

«Χαίρε Ατούμ! Που έκανες τον ουρανό, που δημιούργησε ότι υπάρχει. Που εμφανίστηκες ως γη, που δημιούργησες τον σπόρο».

Το εδάφιο αυτό περιγράφει ακριβώς την ίδια αλληλουχία γεγονότων με την Γένεση, την εμφάνιση του ουρανού, έπειτα της γης και της βλάστησης. Πρόκειται για την ίδια αλληλουχία που εμφανίζεται και σε άλλα αιγυπτιακά κείμενα που περιγράφουν τον μύθο της Δημιουργίας. Έναν μύθο που αν τον απογυμνώσουμε από τα πολυθεϊστικά του στοιχεία, μας παρέχει έναν τέλειο παραλληλισμό με τα γεγονότα της Γένεσης.

Βίβλος – Μύθος και Πραγματικότητα!

Οι άνθρωποι μελετούν την βίβλο για διάφορους λόγους. Ορισμένοι ψάχνουν ηθική ή πνευματική καθοδήγηση, πολλοί τη διαβάζουν ως μια όμορφη ιστορία ενώ άλλοι ως μια ιστορική περιγραφή των πολιτισμικών μας ριζών. Για πολλά εκατομμύρια ανθρώπων, ωστόσο, η Βίβλος είναι ο αλάθητος λόγος του Θεού, τις εντολές του οποίου πρέπει να υπακούμε με σεβασμό και η διδασκαλία του οποίου πρέπει να αποτελεί τον πρωταρχικό οδηγό μας για κοινωνική οργάνωση. Για αυτούς, ωστόσο, που μελετούν τη Βίβλο με σοβαρό επιστημονικό τρόπο και με στόχο να εξακριβώσουν ποιος την έγραψε, πότε γράφτηκε, τι είναι τεκμηριωμένα αληθινό και πως έφτασε να αποκτήσει τη σημερινή της μορφή, το έργο αυτό είναι ένα περίπλοκο σύνολο αινιγμάτων.

Ένα σημαντικό πεδίο μελέτης είναι η Πεντάτευχος ή Τοράχ που αφηγείται την ιστορία του Ισραήλ από την αρχή της Δημιουργίας μέχρι τις περιπλανήσεις στην έρημο μετά την έξοδο από την Αίγυπτο. Είναι σημαντικές αυτές οι πληροφορίες της Πεντατεύχου διότι μας μιλούν για το πώς αναπτύχθηκε η σχέση ανάμεσα στον Θεό και στον λαό Ισραήλ.

Μολονότι πουθενά δεν υπάρχει κάποια αναφορά, πως τα βιβλία αυτά γράφτηκαν από τον Μωυσή, οι θρησκευτικοί μελετητές εδώ και περίπου 2000 χρόνια υποστηρίζουν πως αυτός ήταν ο μοναδικός συγγραφέας! Παρόλα αυτά μια χούφτα μελετητών επεσήμανε μια σειρά λογικών ανακολουθιών πάνω στην ιδέα πως ο Μωυσής ήταν ο συγγραφέας.

Παράδειγμα:

Δευτερονόμιο 34:6 «Και έθαψαν αυτόν [τον Μωησή] εν Γαι εν γη Μωάβ εγγύς οίκου Φογώρ, και ουκ είδεν ουδείς την ταφήν αυτού εώς της ημέρας ταύτης». Αυτή η περικοπή αποκαλύπτει πως, όχι μόνο δεν γράφτηκε από τον Μωυσή αλλά και πως γράφτηκε πολύ μεταγενέστερα του θανάτου του.

Πολλοί μελετητές από τον 18^ο αιώνα άρχισαν να προσέχουν όλο και περισσότερο το πρόβλημα των «διπλοτύπων», δύο αντιφατικών ιστοριών για το ίδιο γεγονός. Για παράδειγμα δύο διαφορετικές αφηγήσεις περί Δημιουργίας, δύο διαφορετικοί ισχυρισμοί για το πόσα ζώα μπήκαν στην κιβωτό του Νώε, δύο διαφορετικές ερμηνείες ως προς το γιατί ο Ιακώβ άλλαξε το όνομά του Ισραήλ και ούτω καθ’ εξής.

Καθώς αυτά τα διπλότυπα γινόταν αντικείμενο μελέτης, οι μελετητές πρόσεξαν ορισμένα ασυνήθιστα στοιχεία. Το σημαντικότερο ήταν πως σε πολλά από αυτά τα διπλότυπα το ένα σύνολο ιστοριών χρησιμοποιούσε πάντα την εβραϊκή λέξη Γιαχβέ για το όνομα του Θεού ενώ το άλλο χρησιμοποιούσε την λέξη Ελοχίμ. Ταξινομώντας τις ιστορίες αυτές, ανάλογα με το όνομα του Θεού που αυτές χρησιμοποιούσαν, ανακάλυψαν ότι εκείνες που χρησιμοποιούσαν ένα συγκεκριμένο όνομα για τον Θεό είχαν διαφορετική κεντρική ιδέα και λογοτεχνικό ύφος από όσες χρησιμοποιούσαν το άλλο όνομα. Το γεγονός αυτό αποδείκνυε πως η πεντάτευχος γράφτηκε τουλάχιστον από δύο διαφορετικούς συγγραφείς.

Αυτού του είδους η έρευνα οδήγησε σε μια ακόμη πιο εκπληκτική ανακάλυψη. Στις αρχές του 19^ου αιώνα, η ανάλυση των ιστορικών χρονικών πλαισίων, της αλληλουχίας διαφόρων ιστοριών, των λογοτεχνικών στυλ και των θρησκευτικών μοτίβων, απέδειξε ότι υπήρχαν τουλάχιστον τέσσερις ξεχωριστές γραπτές πηγές οι οποίες είχαν ενσωματωθεί στην Πεντάτευχο, καθεμία με την δική της άποψη και καθεμία γραμμένη σε διαφορετική εποχή. Και φυσικά πρέπει να υπήρχε τουλάχιστον ένας επιμελητής που να είχε ζήσει μετά την εποχή στην οποία εκτυλίχτηκαν τα γεγονότα, ο οποίος είχε συνδυάσει τις πηγές σε μια και μοναδική διήγηση.

Αυτή η άποψη βρήκε πολλούς υποστηρικτές κατά τον 19^ο αιώνα, με ποιο σημαίνοντα τον Τζούλιους Βελχάουζεν. Σήμερα αυτή η άποψη περί πολλαπλών πηγών είναι γνωστή ως «Τεκμηριωμένη Υπόθεση» και δεν υπάρχει σοβαρός βιβλικός μελετητής που να μην αποδέχεται κάποια παραλλαγή αυτής της εκδοχής.

Σε γενικές γραμμές, η «Τεκμηριωμένη Υπόθεση» υποστηρίζει ότι υπάρχουν τέσσερις βασικές γραπτές πηγές στα πέντε πρώτα βιβλία της Βίβλου και ότι οι πηγές αυτές πέρασαν από διάφορα στάδια εξέλιξης πριν ενσωματωθούν σε μια ενιαία αφήγηση.

Ένα άλλο εκπληκτικό που αποκαλύφτηκε από αυτήν την μελέτη ήταν και ο επηρεασμός της καθεμίας από αυτές τις πηγές, από εξωτερικές ιδέες, μύθους και θρύλους άλλων λαών με τους οποίους οι Ισραηλίτες είχαν σχέσεις (κυρίως αυτών των Αιγυπτίων).

Πολλοί αιγυπτιακοί μύθοι παρουσιάζουν καταπληκτική ομοιότητα με την αφήγηση της Βίβλου, ακόμη και στα ονόματα όπως για παράδειγμα του Αδάμ και της Εύας. Ωστόσο, λόγω της βιβλικής έμφασης στον μονοθεϊσμό, οι συγγραφείς της Βίβλου είχαν υποχρεωθεί να αφαιρέσουν αναφορές σε θεότητες ή σύμβολα θεοτήτων άλλων από τον θεό των εβραίων. Οι αλλαγές αυτές έγιναν μετατρέποντας τις ξένες θεότητες σε ήρωες με ανθρώπινη διάσταση και ορισμένες φορές αλλάζοντας το θέατρο των γεγονότων.

Δεν πρέπει να ξεχνούμε πως η ίδια η Βίβλος υποδεικνύει τα χρόνια της διαμόρφωσης του Ισραήλ στην Αίγυπτο, όπου ζούσε με τον Αιγυπτιακό τρόπο ζωής, εκπαιδευόταν με βάση τις αιγυπτιακές ιδέες και κατοικούσε εκεί επί αιώνες πριν από την Έξοδο. Περιγράφει τον Ιωσήφ ως πρωθυπουργό του έθνους και παντρεμένο με την κόρη του αρχιερέα της Ηλιούπολης, τις βιβλικής Ον, με τους μύθους και τις παραδόσεις της οποίας υπάρχουν και οι πιο πολλές ομοιότητες! ΄Και ο Μωυσής σύμφωνα με την βιβλική περιγραφή ανατράφηκε και μορφώθηκε στην αιγυπτιακή βασιλική αυλή και πολλά μέλη της φυλής του (Λευιτών) είχαν αιγυπτιακά ονόματα. Και ο κατάλογος των ονομάτων συνεχίζεται με το βασιλιά Σολομόντα κ.λ.

Άλλωστε ακόμη και η ίδια η ιδέα ενός παντοδύναμου Δημιουργού που δημιούργησε άλλα υπερφυσικά πλάσματα (αγγέλων) έχει τις ρίζες της στην αρχαία Αίγυπτο! Γενικά, είναι εκπληκτικό! Πολλοί από τους Αιγυπτιακούς μύθους περί Δημιουργίας περιλαμβάνονται στην βιβλική ιστορία!

Και αν ακόμη πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι η Βίβλος γράφτηκε με θεϊκή έμπνευση, αρκετοί βιβλικοί συγγραφείς ανατρέπουν αυτήν την υπόθεση αναφέροντας συγκεκριμένα βιβλία πάνω στα οποία βασίστηκαν συγγράφοντας το έργο τους, παραθέτοντας ακόμη και αποσπάσματα! Αυτά τα βιβλία αριθμούν τα 16 και κανένα από αυτά δεν εμπεριέχεται εντός της Αγίας Γραφής.

Διαβάστε πολλά περισσότερα στο καταπληκτικό βιβλίο του Gary Greenberg, προέδρου της βιβλικής Αρχαιολογικής Εταιρείας της Νέας Υόρκης με τίτλο «101 ΜΥΘΟΙ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ  Πως οι αρχαίοι γραφείς επινόησαν την ιστορία της Βίβλου» εκδόσεις ΕΝΑΛΙΟΣ. Δείτε και μόνοι σας λέξη λέξη την βιβλική αφήγηση και την αντίστοιχη ειδωλολατρική πηγή της! Μια ιστορική έρευνα πλήρως τεκμηριωμένη και εναρμονισμένη με την πραγματική ιστορία της Βίβλου.