Black Μπεεε – Η ταινία που πρέπει να δείτε!!!
εξέχασαν τόσους αιώνας ανακατευμένοι
με Τυρρηνούς, και με Λατίνους, κι’ άλλους ξένους.
Το μόνο που τους έμενε προγονικό
ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες,
με λύρες και με αυλούς, με αγώνας και στεφάνους.
Κ’ είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής
τα παλαιά τους έθιμα να διηγούνται,
και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε,
που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι.
Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους.
Γιατί θυμούνταν που κι’ αυτοί ήσαν Έλληνες-
Ιταλιώται έναν καιρό κι’ αυτοί·
και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,
να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά
βγαλμένοι -ω συμφορά!- απ’ τον ελληνισμό.
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης
Υπόθεση:
Με πρωταγωνιστές τον Αίγισθος από την Cuma της Ιταλίας και το Στάθη από την Κύμη Ευβοίας, ο σκηνοθέτης Θόδωρος Μαραγκός με αφορμή το ποίημα του Καβάφη ταξιδεύει στην Νότια Ιταλία αναζητώντας τις ελληνικές ρίζες της.
Η Ποσειδωνία αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα της Μεγάλης Ελλάδας. Το 79μ.Χ. όμως εξαιτίας του ηφαιστείου του Βεζούβιου, θάβεται ολόκληρη η πόλη κάτω από στάχτες και λάβα. Μετά από 1700 περίπου χρόνια οι Ιταλοί ξεθάβουν την αρχαία πόλη του Ερκολάνο. Μαζί ανακαλύπτεται και η περίφημη «Βίλα των Παπύρων». Εκτός από τα αγάλματα, εκεί βρέθηκαν και 2000 πάπυροι αρχαίων ελληνικών κειμένων, που στην πλειοψηφία τους αφορούν κείμενα Επικούρειας Φιλοσοφίας. Η ανακάλυψη αυτών των παπύρων αποτελεί μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις του αρχαίου κόσμου. Σήμερα φυλάσσονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Νεαπόλεως, όπου και εξετάζονται από αρχαιολόγους, παπυρολόγους και φιλόλογους που έχουν σταλεί από ολόκληρο τον κόσμο για να τους μελετήσουν, φυσικά εκτός της Ελλάδας! Και το χειρότερο είναι, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, ότι στην Ελλάδα το γεγονός αυτό το αγνοούν σχεδόν οι πάντες.
Ο λόγος οφείλεται στις δύο εκ διαμέτρου αντίθετες κοσμοθεωρίες που κουβαλούν οι Έλληνες δύο χιλιετίες τώρα, προσπαθώντας κάποιοι να μας πείσουν ότι είναι μία. Όμως στην χώρα που γέννησε την δημοκρατία και την φιλοσοφία εξακολουθεί ακόμη και σήμερα το ελεύθερο πνεύμα να είναι φυλακισμένο στα θρησκευτικά δόγματα. Χρόνια τώρα εκπρόσωποι των θρησκευμάτων μαζί με τον «δεξιό» και «αριστερό» ψάλτη έκοψαν και εξαφάνισαν ολόκληρα κομμάτια της ιστορίας μας. Διότι δεν πρέπει εμείς οι σημερινοί έλληνες να μάθουμε για τα εγκλήματα που έγιναν κάποτε και εννοείται πως δεν πρέπει να μάθουμε για τους προγόνους μας. Έτσι αν και η επίσκεψη στην Ακρόπολη μπορεί να αποτελεί για τον νεοέλληνα, λόγο για να λιαστεί, να φωτογραφηθεί, να προσευχηθεί, να ζωγραφίσει κ.λ., μια φορά τον χρόνο όμως, όλοι μαζεύονται στου Φιλοπάππου και στην Ακρόπολη για να γιορτάσουν την Καθαρή Δευτέρα. Έχουν την συνήθεια, όπως οι Πωσειδωνιάτες να αναβιώνουν τα παλιά τους έθιμα και να θυμούνται πως κάποτε ήταν Έλληνες.
Με αυτό το μικρό απόσπασμα, η ταινία του Θ. Μαραγκού αποτελεί ένα ιστορικά τεκμηριωμένο ντοκιμαντέρ, όχι μονάχα για τον πολιτισμό που χάσαμε, όχι μονάχα για τις επιθέσεις και τα εμπόδια που θέτει η εκκλησία εδώ και 2000 χρόνια, αλλά κυρίως την ελληνική παιδεία των Ιταλών. Ο σκηνοθέτης μένει έκπληκτος από την παραδοσιακή μουσική που παραμένει ίδια 2000 και πλέον χρόνια με την μουσική των αρχαίων τοιχογραφιών, μένει έκπληκτος από την ελληνική παιδεία των Ιταλών, από το γεγονός ότι μαθαίνουν ελληνικά και φυσικά από τα πολλά ελληνικά ονόματα που χρησιμοποιούν. Ένα ταξίδι τόσο στην ελληνική εκπαίδευση των ιταλών μαθητών όσο κυρίως στους τρόπους και στις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν για να μπορέσουν να διαβαστούν οι πάπυροι του Ερκολάνο, αποτελεί το κυρίως θέμα της ταινίας-ντοκιμαντέρ με τον ευρηματικό τίτλο «Black Μπεεε». Η ανάγνωσή τους φυσικά αποκάλυψε πως οι πάπυροι δεν ήταν τελικά θρησκευτικά κείμενα όπως πίστευαν αρχικώς οι Αμερικάνοι, αλλά κείμενα στην πλειοψηφία τους που αφορούσαν την επικούρεια φιλοσοφία.
Η Επικούρεια φιλοσοφία η οποία δημιουργεί και πονοκέφαλο στην εκκλησία μας, μιας και από πολλούς σήμερα θεωρείται ως η βάση της Αθεΐας, αμφισβητεί το Θεό ενισχύοντας παράλληλα την αγάπη για τη ζωή και τις απολαύσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που πιθανόν να μην ακούσαμε τίποτα για αυτήν την σπουδαία ανακάλυψη που έγινε πριν από 250 και πλέον χρόνια. Φυσικά όταν οι Ιταλοί έμαθαν πως το κινηματογραφικό συνεργείο ήταν ελληνικό, εκπλαγήκανε!
Σε γενικές γραμμές είναι ένα καταπληκτικό ντοκιμαντέρ που δικαίως απέσπασε το δεύτερο κρατικό βραβείο τεκμηρίωσης στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2005. Είναι μια ταινία-ντοκιμαντέρ που θα δημιουργήσει ένα συναίσθημα μελαγχολίας στον σύγχρονο έλληνα, λησμονώντας αυτό που είχε και αυτό που έχασε.
Περισσότερες πληροφορίες: Μπορείται να αγοράσεται την ταινία από το ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο «Βερέττας» www.verettas.gr
Δείτε επίσης:
http://tgiorgos.blogspot.com/2008/06/black.html
http://www.filmfestival.gr/2005/index.php?page=filmdetails&ln=gr&box=greekl&id=72
Είσαι υπερήφανος που είσαι Έλληνας; Γιατί;
Θα ήσουνα ποτέ υπερήφανος αν ο πατέρας σου ήταν ένας μεγάλος εφευρέτης; Ένας μεγάλος πολιτικός; Ή ένας μεγάλος επιστήμονας; Πιθανόν να απαντούσατε καταφατικά. Όμως ποιο είναι το κριτήριο που κάνει έναν κοινό άνθρωπο «μεγάλο»; Δεν είναι η κοινή αποδοχή ότι αυτός ο άνθρωπος, ο πατέρας μας για το εν λόγω παράδειγμα που έθεσα, ωφέλησε την πλειοψηφία της κοινωνίας;
Αν εσείς παρά την επιτυχή πορεία του πατέρας σας, δεν πράξετε απολύτως τίποτα, τα παιδιά σας πόσο υπερήφανα θα είναι; Για εσάς πιθανώς καθόλου. Για τον παππού τους όμως θα είναι! Επομένως, εσείς ως γιος δεν καταφέρατε τίποτα! Κανείς δεν ενδιαφέρεται για εσάς.
Έτσι και οι νεοέλληνες νιώθουν υπερήφανοι για το χθες, για την ιστορία των προγόνων τους. Δεν συνειδητοποιούν όμως ότι οι ίδιοι γράφουν την ιστορία της Ελλάδας για τις επόμενες γενεές. Νιώθουν υπερήφανοι, το συλλαμβάνω με το ταπεινό μου μυαλό ως, αποφυγή από την πραγματικότητα μιας ασήμαντης νεότερης ιστορίας της Ελλάδας, που δεν έχει να προσφέρει τίποτα στο παγκόσμιο σκηνικό.
Οι πρόγονοί μας προσέφεραν πολλά στον τομέα της σκέψης. Πολλά στον τομέα της φιλοσοφίας. Πολλά στον τομέα της επιστήμης. Κάθε μεγάλη ανακάλυψη έχει τις βάσεις της στην Αρχαία Ελλάδα. Γιατί εφόσον είμαστε οι απόγονοι αυτών των «μεγάλων» πεφωτισμένων προγόνων μας, εμείς είμαστε ασήμαντοι;
Ίσως γιατί αυτό που μάθαμε είναι να είμαστε απλά υπερήφανοι για κάτι που δεν είναι καθαρά δικό μας. Ίσως γιατί αρκεστήκαμε στο έτοιμο, χωρίς να αναζητήσουμε, χωρίς να γνωρίσουμε, χωρίς εν τέλει να ανακαλύψουμε το γιατί και το πώς οι πρόγονοί μας κατάφεραν τόσα πολλά, ενώ εμείς τίποτα.
Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί στην Ελλάδα θεμελιώθηκε η Δημοκρατία, γιατί συγκεκριμένα στην Αθήνα κι όχι σε κάποια άλλη πόλη της αρχαίας Ελλάδας, σε κάποια άλλη πόλη της Μεσογείου κ.ο.κ.;
Όπως συνειδητοποιείτε, έχουμε άγνοια στην ίδια μας την ιστορία! Άγνοια ίσως στα αίτια που οδήγησαν ώστε οι πρόγονοί μας να είναι οι «μεγάλοι» κι εμείς απλά οι «ασήμαντοι» απόγονοί τους.
Μας λείπει η σωστή παιδεία, η σωστή αντίληψη για τη θρησκεία. Η συνειδητοποίηση του ποιος είμαι και του τι δύναμη έχω σε ένα υποτιθέμενο δημοκρατικό πολίτευμα όπως το σημερινό.
Για αυτό νομίζω πως, πρέπει να κάμουμε να έρθει εκείνη η στιγμή, που οι απόγονοί μας θα είναι υπερήφανοι όχι μονάχα για την αρχαία Ελλάδα, μα κυρίως για εμάς, τους σημερινούς έλληνες. Διότι εμείς θα σπείρουμε την Ελλάδα του αύριο. Εμείς θα θέσουμε τις βάσεις της. Το ερώτημα λοιπόν είναι: Θα τις θέσουμε ή απλά θα μάθουμε στα παιδιά μας να είναι κι αυτοί υπερήφανοι για το ένδοξο παρελθόν μας;
Θέλουμε να παραδώσουμε την Ελλάδα, όπως την βρήκαμε; Στάσιμη;
Ο λόγος είναι καθαρά προσωπικά δικός σας. Εσείς αποφασίζεται για το αύριο. Από τον καθημερινό αγώνα για γνώση, για κριτική, για απόκτηση παιδείας. Εσείς αποφασίζεται με την ψήφο σας. Εσείς αποφασίζεται από τι πρόγραμμα θα δείτε στην τηλεόραση. Τι θετικό και τι αρνητικό σχόλιο θα κάνετε βλέποντας τις εξελίξεις να τρέχουν καθημερινά μέσα από τα δελτία ειδήσεων. Μέσα από το παράδειγμά σας. Τα παιδιά σας απλά θα πάρουν την σκυτάλη. Εσείς θα τους την δώσετε…
Η διαφορετικότητα της ελληνικής από τη χριστιανική σκέψη.
Ζούμε σε έναν μεταφορικό «παράδεισο», όπου η γνώση αποτελεί τον «απαγορευμένο καρπό», αυτόν που θα μας χαρίσει την οξυδέρκεια να κρίνουμε τι είναι «καλό και τι κακό» και αυτόν που θα μας καταδικάσει ως παραβάτες στην ίδιας μας την παράδοση. Αυτή είναι η πρώτη προσωπική σκέψη που μπορώ να αρθρώσω διαβάζοντας το βιβλίο του Κορνήλιου Καστοριάδη. Του βιβλίου, με τον ευρηματικό και πλήρως εναρμονισμένο ιστορικά τίτλο «Η Ελληνική ιδιαιτερότητα». Μια ιδιαιτερότητα που όπως σημειώνει ο ίδιος, «δεν είναι το μέτρο και η αρμονία, ούτε η εμφάνιση της αλήθειας ως “αποκάλυψης”, αλλά «το ζήτημα του μη-νοήματος και του μη-όντος».
Σύμφωνα με τον Κορνήλιο Καστοριάδη, η δημιουργία της «πόλις» ως συλλογική μορφή ζωής, καθώς και όσα την συνοδεύουν, η δημοκρατία και η πολιτική, δεν πραγματοποιήθηκαν ούτε ξαφνικά αλλά ούτε και ειρηνικά. Διότι η δημοκρατία έρχεται σε ρήξη με την ίδια τη δημιουργία της πόλης, «όπου οι άνθρωποι γίνονται δημιουργοί των νόμων που τους διέπουν, επομένως και υπεύθυνοι για όσα συμβαίνουν στη πόλη». Από την στιγμή αυτή, σύμφωνα με τον Καστοριάδη, η θέση της κοινότητας δεν υφίσταται πλέον εξω-κοινωνική, θεία, υπερβατική πηγή δικαίου, που να λέει τι είναι καλό και τι είναι κακό, καθορίζοντας τι είναι δίκαιο και τι άδικο.
Όπως σημειώνει ο φιλόσοφος, «δεν υπάρχει στην Ελλάδα Θεός που μίλησε στον Μωυσή», θέτοντας με αυτόν τον τρόπο το πρόβλημα του αυτοπεριορισμού της κοινότητας, που οδηγεί σε μια «συνεχής αναζήτηση ορίων και εγγυήσεων που θα μπορούσαν να σταθούν στο ύψος οποιαδήποτε περίστασης, σώζοντας την κοινότητα από τον ίδιο της τον εαυτό». Πρόκειται για τη θέση, σύμφωνα με την οποία, η πρωταρχική φαντασιακή σύλληψη του κόσμου ως μη-νοητού καθώς και η έλλειψη υπερβατικής πηγής της σημασίας ή του νόμου ή του κανόνα, είναι αυτή που απελευθερώνει τους έλληνες και τους επιτρέπει να δημιουργήσουν θεσμούς μέσα στους οποίους νομοθετούν οι ίδιοι οι άνθρωποι. Είναι η θέση που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την χριστιανική άποψη, στην οποία δεν υπάρχει δυνατότητα κρίσης και επιλογής, αφού όπως παρατηρεί ο ίδιος, το θεμέλιο της κρίσης και της επιλογής είναι δεδομένο εκ Θεού, πηγή του είναι, του κόσμου, του θεσμού κ.λπ.
«Η κατανόηση θέτει πάντα προβλήματα, είτε πρόκειται για την ίδια μας την παράδοση είτε όχι», παρατηρεί -και σε αυτό το σημείο έγκειται η ελληνική ιδιαιτερότητα του πολιτισμού μας. Διότι βάσει αυτής της σκέψης, γεννήθηκε η καταγραφή της ιστορίας, η έρευνα και η κριτική σκέψη του παρελθόντος, αντικαθιστώντας αυτό που σε άλλες κοινωνίες ήταν απλή παράδοση. Διότι έτσι γεννήθηκε η τραγωδία στην Αθήνα, ώστε να θυμίζει ότι οι πολίτες της ήταν ελεύθεροι, θυμίζοντάς τους συνεχώς αυτό που είπε ο Hannah Arendt, ότι δηλαδή, αν και «έχουμε την δυνατότητα να εκτελέσουμε πράξεις, δεν είμαστε ποτέ κύριοι των επιπτώσεών τους». Για αυτό και η τραγωδία έπαιζε θεμελιώδη ρόλο στους αθηναϊκούς πολιτικούς θεσμούς. Αυτή λοιπόν είναι η θεμελιώδη ιδιαιτερότητα του ελληνικού πολιτισμού, σύμφωνα με τον Καστοριάδη, το γεγονός δηλαδή ότι έθεσε ο ίδιος σε αμφισβήτηση τον εαυτό του, συγκρίνοντάς τον με άλλες κοινωνίες και πολιτισμούς.
Όπως παρατηρεί ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ο Ηρόδοτος δεν αρκέστηκε να πει πως «στον μακρινό βορρά, ζει ο τάδε λαός που παράγει ήλεκτρο», αλλά πραγματοποιεί μία συστηματική έρευνα των θεσμών, των εθίμων, των θεών, των ηθών, των ιδεών άλλων λαών, σημειώνοντας καθοδόν ότι «τούτο είναι πιο λογικό από αυτό που κάνουν οι Έλληνες» ή ακόμα ότι «από εδώ πήραν και οι Έλληνες την τάδε ιδέα» κ.ο.κ.
Αυτό που θέλει να μας περάσει μέσα από αυτό το παράδειγμα είναι η «ανάγκη να κατανοήσουμε την ίδια μας την ιστορία προκειμένου να αλλάξουμε». Πρόκειται για το σημείο που η θρησκευτική μας πίστη θέτει νοητά όρια, όρια που είναι ρητά διατυπωμένα στα ιδρυτικά κείμενα, όρια απαράβατα. Διότι όπως εξηγεί:
«Όποιος ερμηνεύει ακόμα και στο πιο υψηλό δυνατό επίπεδο, ως εβραίος, ως χριστιανός ή ως μουσουλμάνος την Παλαιά Διαθήκη ή το Κοράνιο, δεν μπορεί να δώσει ριζοσπαστική ερμηνεία, διότι παραμένει από την ίδια τη φύση της εργασίας και της πρόθεσής του ένα απαγορευμένο ερώτημα που δεν μπορεί και δεν πρέπει να τεθεί: το ερώτημα της έσχατης καταγωγής των σημασιών. Το ερμηνευμένο κείμενο εμφανίζεται το ίδιο ως πηγή σημασίας, ως βεβαιότητα ότι με την σημασία αυτή τα πράγματα τελειώνουν, διότι πίσω από τους συντάκτες του κειμένου, προφήτες, ευαγγελιστές και αποστόλους, βρίσκεται η πηγή κάθε σημασίας μετασχηματισμένη σε λόγο».
Όσον αφορά την κριτική σκέψη που θα πρέπει να αναπτύξει ο άνθρωπος, ο ίδιος σημειώνει: «Σκεφτόμαστε δεν σημαίνει ότι βγαίνουμε από το σπήλαιο ούτε ότι αντικαθιστούμε την αβεβαιότητα των σκιών με τα ευδιάκριτα περιγράμματα των ίδιων των πραγμάτων, το τρεμουλιαστό φέγγος μιας φλόγας με το φως του αληθινού ήλιου. Σημαίνει ότι μπαίνουμε στο Λαβύρινθο, πιο συγκεκριμένα, κάνουμε να είναι και να φαίνεται ένας Λαβύρινθος, ενώ θα μπορούσαμε να είχαμε μείνει “ξαπλωμένοι ανάμεσα στα λουλούδια ατενίζοντας τον ουρανό”».
Τέλος, για την κατανόηση που θα πρέπει να επιδιώξουμε, ο Κορνήλιος Καστοριάδης παρατηρεί: «Είμαστε έτσι φτιαγμένοι ώστε η κατανόηση και η γνώση να αποτελούν στόχους καθαυτούς, χωρίς την ανάγκη περαιτέρω δικαιολόγησης. Αυτό όμως συνυπάρχει με την κατανόηση που στόχο έχει την δράση και την ίδια μας την μεταμόρφωση. Οριακά, ακόμα και αν στο τέλος της διαδρομής αυτής παραμείνουμε οι ίδιοι, δεν θα είμαστε ακριβώς οι ίδιοι &διότι θα γνωρίζουμε ή έστω θα πιστεύουμε πως γνωρίζουμε γιατί αποφασίσαμε να μείνουμε οι ίδιοι».
Πρόκειται για ένα θαυμάσιο τόμο που περιλαμβάνει τις διαλέξεις του Κορνήλιου Καστοριάδη τους πέντε πρώτους μήνες διδασκαλίας του στην Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών (EHESS) το ακαδημαϊκό έτος 1982-1983, όπου εξηγούσε τις φαινομενικά «παράδοξες» έννοιες που διατυπώνονται σε ανέκδοτο κείμενο του 1979, το οποίο δημοσιεύεται στο ίδιο βιβλίο. Αναλύονται ακόμη ζητήματα, όπως η πρωτοτυπία που χαρακτηρίζει την διπλή ελληνική δημιουργία, η δημοκρατία και η φιλοσοφία, η θέση του ατόμου και η εμπειρία του θανάτου στον ομηρικό κόσμο, η φύση της ελληνικής θρησκείας και μυθολογίας και η γένεση των φιλοσοφικών ερωτημάτων από ορισμένους προσωκρατικούς όπως ο Αναξίμανδρος και ο Ηράκλειτος. Τα ζητήματα αυτά αναλύονται με άξονα ένα από τα βασικά αντικείμενα στοχασμού του Κορνήλιου Καστοριάδη: την εμφάνιση κοινωνιών ικανών να θέτουν σε αμφισβήτηση τα ίδια τους τα θεμέλια.
Το βιβλίο «Η ελληνική Ιδιαιτερότητα &από τον Όμηρο στον Ηράκλειτο» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική (www.kritiki.gr).
Το παρόν άρθρο αποτελεί παρουσίαση όχι καθ’ ολοκληρίαν αυτού του βιβλίου αλλά παραθέτοντας, μερικά από τα στοιχεία εκείνα που απασχολούν το θέμα της διαφορετικότητας της ελληνικής από την χριστιανική σκέψη.
Χριστός και Έλληνες
Εκ πρώτης αυτός ο τίτλος μας μοιάζει κοινός, γνωστός και απολύτως φυσιολογικός, ιδίως για εμάς τους Έλληνες. Παρ όλα αυτά, κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, οι δύο αυτές λέξεις, δηλαδή Χριστός και Έλληνες, αποτελούσαν δύο έννοιες αντίθετες! Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με ιστορική σειρά. Ποιος θεμελίωσε τον Χριστιανισμό, όπως τον ξέρουμε σήμερα; Μην βιαστείτε να απαντήσετε «ο Χριστός».
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟΝ: «ΚΗΡΥΞΕΤΕ ΠΑΣΑ ΤΗΝ ΓΗ» ΤΩΝ ΙΟΥΔΑΙΩΝ
Βίβλος. Το ιερό βιβλίο των Εβραίων. Στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχουν αμέτρητες αναφορές σε προφήτες, όπως ο Ησαΐας, ο Ηλίας και ο Δανιήλ, οι οποίοι κατά τον βίο τους χλευάστηκαν και πολλές φορές καταδικάστηκαν εις θάνατον για αυτά που έλεγαν. Φυσικά αυτοί που τους σκότωσαν δεν ήταν οι εθνικοί, αλλά οι ομόθρησκοι και ομοεθνείς τους, Ιουδαίοι. Μήπως αυτά που έλεγαν ήταν εσφαλμένα; Όχι, αντιθέτως, η Βίβλος αναφέρει εμμέσως πλην σαφώς πως καταδικάστηκαν επειδή διάγγειλαν την αλήθεια του Θεού.
Όλοι οι προφήτες, και λογικό άλλωστε είναι, μιλούσαν για το έθνος τους. Προσπαθούσαν να προστατεύσουν τις δώδεκα φυλές του Ιούδα από τους εξωτερικούς εχθρούς. Παρόλα αυτά, οι αρχαίοι εκείνοι άνδρες καταδικάστηκαν. Οι ίδιοι τους ήξεραν, πριν ανοίξουν το στόμα τους, ποια θα ήταν η κατάληξή τους. Σε ένα τέτοιο κλίμα λοιπόν γεννήθηκε και ο Ιησούς Χριστός.
Τα χρόνια που γεννήθηκε ο Ιησούς, οι Εβραίοι περίμεναν τον Μεσσία και λυτρωτή τους. Η διαφορές του Ιησού με τους προφήτες, όπως εξηγούν σήμερα οι Χριστιανοί ήταν: α) ο Χριστός ήταν ο γιος του Θεού εν αντιθέσει με τους προφήτες που απλά είχαν το πνεύμα του. β) το κήρυγμα του Ιησού απευθυνόταν σε όλους τους Χριστιανούς, σε όλους δηλαδή τους ανθρώπους που θα πίστευαν σε αυτόν, ανεξαρτήτως φυλής, γλώσσας ή εθνικότητας. Κατά τα άλλα, ο Ιησούς μοιάζει πολύ με τους προφήτες, στο ότι προφήτεψε το μέλλον της Ιερουσαλήμ (=καταστροφή) και στο ότι γνώριζε την τύχη του επί της γης (=σταύρωση).
Ας εξετάσουμε λοιπόν προσεκτικότερα την στάση του Ιησού απέναντι στους εθνικούς, για να δούμε και μόνοι μας ότι όντως, αυτός ο προφήτης δεν ήταν όπως και οι άλλοι, αλλά ήταν ο γιος του Θεού και στάλθηκε να διδάξει τόσο τους Εβραίους όσο και τους Έλληνες και τους Ρωμαίους κ.λ.π.
Ευαγγέλιο του Ματθαίου 10: 5-6
«Αυτούς τους δώδεκα απέστειλε ο Ιησούς, δίνοντάς τους τις εξής εντολές: Μην πάτε στο δρόμο των εθνών και μην μπείτε σε πόλη Σαμαρειτών, αλλά αντίθετα να πηγαίνετε στα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ».
Σε αυτά τα εδάφια φαίνεται καθαρά πως ο Ιησούς παρότρυνε τους μαθητές του να διδάξουν εκτός από τους Εβραίους (=χαμένα πρόβατα) και τους εθνικούς! Μάλιστα ο ίδιος ο Ματθαίος αφηγείται λίγο ποιο κάτω, στο κεφάλαιο 15 και στις παραγράφους 22-24, το σκηνικό, όταν μια εθνική (=Φοίνισσα) τον πλησίασε και τον παρακάλεσε προσκυνώντας τον για βοήθεια.
Οι μαθητές λυπήθηκαν την γυναίκα αυτή λέγοντας στον Ιησού: «Πες την να φύγει γιατί κραυγάζει πίσω μας».
Ο Ιησούς όμως ως θεόσταλτος την σπλαχνίστηκε και της είπε: «Δεν στάλθηκα για κανέναν παρά μόνον στα χαμένα πρόβατα του Ισραήλ. Δεν είναι σωστό να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλιά».
(Δείτε επίσης Μάρκος 7:25-27) Τώρα ποια ήταν τα παιδιά και πια τα σκυλιά πιστεύω να καταλάβατε.
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΙΗΣΟΥΣ, ΕΝΑΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΘΑΥΜΑΤΟΠΟΙΟΣ!
Ο Ιησούς ήταν ένας θαυματοποιός. Αυτό τον κάνει να διαφέρει από τους προφήτες όπως Ησαΐα, Ηλία και Δανιήλ. Αλλά το γεγονός ότι έκανε θαύματα το κάνει να μοιάζει πολύ με τους άλλους, ψευδοπροφήτες κατά τους σημερινούς χριστιανούς, που γεννήθηκαν εκείνη την εποχή στον Ιούδα. Ο Ιησούς δεν ήταν ο μόνος που διαλαλούσε πως ήταν ο Μεσσίας*!
*=Ο Ιησούς πουθενά δεν είπε πως «είμαι ο Μεσσίας» αλλά όποτε τον ρωτούσαν έλεγε «εσύ είπες πως είμαι ο Μεσσίας».
Το ότι ο Ιησούς περπάτησε στην Ιουδαία ως πραγματικό πρόσωπο σήμερα θεωρείτε αδιαμφισβήτητο γεγονός, μιας και εφόσον τρεις ιστορικοί, εκ των οποίων οι δύο ήσαν εθνικοί, γράφουν για αυτόν. Οι μαρτυρίες τους από τους σημερινούς χριστιανούς θεωρούνται πραγματικές, εφόσον και οι τρεις τους είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν προσωπικά. Ο λόγος για:
-
Τον εβραίο Φλάβιο Ιώσηπο που γεννήθηκε το 37μ.Χ.
-
Τον ρωμαίο Κορνήλιο Τάκιτο που γεννήθηκε το 56μ.Χ.
-
Και τον Κάιο Πλίνιο που γεννήθηκε το 62μ.Χ.
Μόνο αυτοί οι τρεις άνδρες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τον Χριστό από κοντά. Κανείς άλλος. Τώρα σε ποια ζωή τον γνώρισαν, αυτό δεν μας το λένε οι Χριστιανοί.
Είναι σίγουρο, πως οι ιστορικοί αυτοί σε καμία περίπτωση δεν είδαν και δεν άκουσαν τον Χριστό αλλά είδαν και άκουσαν τους Χριστιανούς, και συγκεκριμένα τους οπαδούς του Παύλου.
Και αν νομίζεται πως θαύματα έκανε μόνο ο Ιησούς και οι υπόλοιποι ψευδοπροφήτες, δείτε το Ματθαίος κεφάλαιο 10:8 «[Πηγαίνετε] να θεραπεύεται αρρώστους, να εγείρεται νεκρούς, να καθαρίζεται λεπρούς, να εκβάλλετε δαίμονες». Επομένως, σαν τον δάσκαλο και οι μαθητές του. Σε τίποτα δεν διέφεραν. Τα ίδια λόγια, τα ίδια έργα. Πέθανε ένας, αναστήθηκαν δώδεκα!
ΕΠΙΛΟΓΟΣ:
Ο Ιησούς ουδέποτε είπε πως οι Έλληνες, και γενικότερα οι εθνικοί, θα σωνόντουσαν. Αντιθέτως, τους παρομοίασε με σκυλιά, που προσπαθούσαν να φάνε το ψωμί των Εβραίων. Ο Παύλος όμως εισήγαγε μια νέα θεωρία. Εκτός από τους απανταχού Ιουδαίους, δέχθηκε και εθνικούς! Μάλιστα τους απάλλαξε από πολλές υποχρεώσεις όπως την τήρηση του Σαββάτου και την περιτομή (παρότι οι χριστιανοί λένε πως ο Ιησούς δεν κατήργησε τον μωσαϊκό νόμο αλλά τον εκπλήρωσε). Ο Παύλος, αν και δεν γνώρισε τον Ιησού, αν και ήταν εχθρός των Χριστιανών, ασπάστηκε την θρησκεία αυτή γιατί είδε το «φως του Κυρίου». Το ίδιο φως που αργότερα είδαν και οι ρωμαίοι αυτοκράτορες και υιοθέτησαν τον χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του κράτους.
Αλήθεια, ποιος σημερινός εβραίος δεν γνωρίζει την ιστορία του; Ποιος δεν ξέρει για τον Ισαάκ και τον Ιακώβ; Τον Νώε και τον Μωυσή; Τον Αδάμ και την Εύα; Όλοι οι Εβραίοι γνωρίζουν την Ιστορία τους καλά!
Ποιος έλληνας ξέρει ένα έργο του Πλάτωνα ή του Σωκράτη;
(=Τίτλο παιδιά, όχι τι λένε τα έργα τους, μόνο έναν τίτλο…)
Ραγιάδες και Οθωμανοί – Η Αλήθεια!
Η επιβίωση του ελληνικού έθνους κατά τους ζοφερούς χρόνους της οθωμανικής κυριαρχίας υπήρξε αποτέλεσμα ποικίλων παραγόντων, όχι όμως και αποτέλεσμα του έργου της εκκλησίας. Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες ήταν ο αυστηρός διαχωρισμός τον οποίον επέβαλε το οθωμανικό κράτος μεταξύ κατακτητών και κατακτημένων. Μόλις κατά τα τέλη του 18ου αιώνα ο όρος «Έλληνας» έπαψε να θεωρείται βλασφημία!
Το ότι οι Έλληνες διατήρησαν την εθνική τους συνείδηση, δηλαδή την αίσθηση και την βεβαιότητα ότι ήταν διαφορετικοί από τους Οθωμανούς, και δεν αφομοιώθηκαν από αυτούς, δεν πρέπει να αποδοθεί σε κάποιο ιδιαίτερο χάρισμα ή υπερφυσική ανωτερότητα της φυλής. Πολλοί, και μάλιστα από όλα τα κοινωνικά στρώματα, για διάφορους λόγους εκτουρκίστηκαν. Ούτε όμως, στην θρησκεία ή την Εκκλησία πρέπει να αναζητηθούν οι λόγοι για τους οποίους δεν παρατηρήθηκε μια τέτοια εξέλιξη. Την ίδια αντοχή με τους Έλληνες απέδειξαν και άλλοι λαοί τους οποίους είχαν υποδουλώσει οι Οθωμανοί, είτε είχαν διαφορετική θρησκεία, όπως οι Σέρβοι, οι Κροάτες, οι Βούλγαροι, οι Εβραίοι, οι Αρμένιοι κ.λ.π. είτε την ίδια με αυτούς, όπως οι Βόσνιοι, οι Αλβανοί και κυρίως οι Άραβες. Παράλληλα, αντίστοιχη «αντοχή» απέδειξαν και οι Οθωμανοί και δεν απορροφήθηκαν από τους ραγιάδες, παρά το ότι, τουλάχιστον στην αρχή, ήταν μια μικρή μειοψηφία μέσα στο σύνολο των υποταγμένων από τους λαούς. Τα αίτια αυτού του φαινομένου αφορούν την φύση της ίδιας της οθωμανικής αυτοκρατορίας, με την λογική που η ίδια ήταν οργανωμένη και με την οποία λειτουργούσε.
Κύριο χαρακτηριστικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν η εντονότατη πόλωση των κατοίκων της, οι οποίοι ήταν συσπειρωμένοι γύρο από δύο κέντρα μεταξύ των οποίων δεν ήταν δυνατό να υπάρξει καμία ουσιαστική επικοινωνία, άρα και ανταλλαγή αγαθών, υλικών και μη. Το πρότυπο αυτής της οργάνωσης οι Οθωμανοί το μετέφεραν από την κοιτίδα τους, με μόνη διαφορά, ότι την θέση των ανθρώπων κατείχαν τότε τα πρόβατα και άλλα ζώα. Η κοινωνία τους ποτέ δεν είχε προχωρήσει σε κάποια άλλη, λιγότερη άκαμπτη οργάνωση στην οποία θα μπορούσε να υπάρξει διαφορετικός ρόλος για τους υποταγμένους λαούς, από αυτόν του ποιμνίου τους. Η χρήση του ονόματος «ραγιάς», δηλώνει το υποταγμένο κι όχι ελεύθερο, το ανυπότακτο κοπάδι και είναι ενδεικτικό της διάθεσής τους έναντι των υποδούλων. Όπως τα πρόβατα παρείχαν στους ποιμένες τους το γάλα και το μαλλί, ως αντάλλαγμα για την φροντίδα που εκείνοι τα παρείχαν, έτσι και οι υπόδουλοι λαοί έπρεπε να εκχωρούν το δικό τους προϊόν στους Τούρκους, με αντάλλαγμα την προστασία από τους εχθρούς και την ειρήνη που απολάμβαναν. Η βασική αρχή της αυτοκρατορίας ήταν η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απόσταση από τους κατακτημένους.
Όσο περισσότερες εντάσεις είχε το σύστημα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τόσο ποιο ασταθές αυτό ήταν και προκειμένου να επιβιώσει, χρειάστηκε να αναπτύξει πολλούς ειδικούς μηχανισμούς. Όλοι αυτοί οι μηχανισμοί είχαν ως αποτέλεσμα την επιβολή τελικά ενός καθεστώτος φόβου και επιφυλακτικότητας στο οποίοι όλοι παρακολουθούσαν όλους και καθένας υποπτευόταν τους πάντες. Ο φόβος αυτός δεν αφορούσε μόνο τις σχέσεις ραγιάδων-Οθωμανών, αλλά και Οθωμανών-ραγιάδων καθώς και μεταξύ των ποικίλων φυλών «μιλλέτ» των ραγιάδων. Βασική επιδίωξη των Οθωμανών ήταν καθεμία φυλή να παραμένει εχθρικά προς τις υπόλοιπες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι υπόδουλες φυλές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην πραγματικότητα να μην συμβιώσουν ποτέ! Αυτό συνέβαλε στο να μην μπορέσουν να συντονισθούν εναντίον της αυτοκρατορίας, παρά μόνο προς το τέλος της ζωής της, αφού δεν είχαν αποκτήσει όλο αυτό το διάστημα κοινές ιστορικές εμπειρίες και άρα κοινή συνείδηση.
Επίλογος
Αυτό το οποίο πράγματι συνέβη ήταν η ωρίμανση και η μετεξέλιξη των Ελλήνων της συνείδησης του Ρωμιού, δηλαδή του ορθόδοξου υπηκόου της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ο οποίος δεν ήταν ούτε Σέρβος ούτε Βούλγαρος κ.λ.π. σε ελληνική στο τέλος της τουρκοκρατίας. Πρόκειται για την προσπάθεια αποκατάστασης της «επαφής» με την αρχαιότητα, η οποία είχε διακοπεί ήδη πολύ πριν από την Τουρκοκρατία. Δεν είναι τυχαίο ότι μόλις κατά τα τέλη του 18ου αιώνα ο όρος «Έλληνας» έπαψε να θεωρείται βλασφημία! Ο αναδυόμενος ελληνικός εθνικισμός ήθελε ένα ισχυρό έρεισμα το οποίο δεν μπορούσε να του το δώσει το σχετικά πρόσφατο βυζαντινό παρελθόν. Αυτά τα λίγα, ώστε να εκτιμήσουμε επιτέλους κατά πόσο οι Έλληνες ένιωθαν ως Έλληνες επί Βυζαντινής και Οθωμανικής αυτοκρατορίας! Και να εκτιμήσουμε κατά πόσο η ορθόδοξη εκκλησία μας κράτησε ζωντανή την παράδοσή μας, όχι την Βυζαντινή, αλλά την αρχαία ελληνική!
Βιβλιογραφία:
Το κείμενο βασίζεται σε εργασία του κ. Γ.Μ.Ζησιμόπουλου – για περισσότερα βλέπε ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Φεβρουάριος 2005, τεύχος 37 (σσ. 44-53)
(1)Ibrahim Menit Kunt: ΟΙ ΥΠΗΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝΟΥ εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 2001
(2)Jean-Paul Roux: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ, εκδ. Γκοβόστη, Αθήνα 1998
(3)Mehmed Fuad Korpulu: ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 2001
(4)Saraiya Faroqhi: ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ, εκδ. Εξάντας, Αθήνα 2000
(5)Κων. Παπαρρηγόπουλος: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, εκδ. Γαλαξίας -Ερμείας (14ο βιβλίο)
(6)Νεοκλής Σαρρής: ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΟΣΜΑΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ (ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΤΟΥ ΣΟΥΛΕΪΜΑΝ ΠΕΝΑΧ ΑΦΕΝΤΗ ΤΟΥ ΜΟΡΑΪΤΗ, 1785, εκδ. Ηρόδοτος, Αθήνα 1993.
Ιστολογώντας στην Ελλάδα
-
Πρόσφατα σχόλια
